قانون ثبت احوال
صفحه 1
مصوب 1355/04/16
با آخرین اصلاحات تا تاریخ 1401/08/10
اختصاصی پایگاه خبری اختبار
← بازگشت به کتابخانه
قوانین
ماده 1273 قانون مدنی یا حکم دادگاه یا مدارک حصر وراثت به
فصل اول - کلیات
ماده 1
ماده 1- وظایف سازمان ثبت احوال کشور به قرار ذیل است: (اصلاحی مصوب 1363/10/18)
الف- ثبت ولادت و صدور شناسنامه.
ب- ثبت واقعه وفات و صدور گواهی وفات.
ج- تعویض شناسنامههای موجود در دست مردم.
د- ثبت ازدواج و طلاق و نقل تحولات.
ه-- صدور گواهی ولادت برای اتباع خارجه.
و- تنظیم دفاتر ثبت کل وقایع و نام خانوادگی.
ز- جمعآوری و تهیه آمار انسانی سراسر کشور و انتشار آن.
ح- وظایف مقرر دیگری که طبق قانون به عهده سازمان گذاشته شده است.
ماده 2
ماده 2- برای مطالعه و پیشنهاد روشهای فنی و اظهار نظر درباره اصلاح یا تغییر فرمها و نمونههای سجلی و آماری و نحوه جمعآوری و
انتشار آنهاو تهیه دستورالعملها و روشهای فنی و سجلی و طرز جمعآوری اوراق باطله و تنظیم و نگهداری و حفاظت اسناد و مدارک
سجلی در مرکز سازمان ثبت احوال کشور شورایی به نام شورای عالی ثبت احوال تشکیل میشود. اعضای شورای عالی ثبت احوال عبارت
خواهند بود از رییس سازمان ثبتاحوال کشور یا قائم مقام او و یک نفر از استادان دانشکده حقوق به انتخاب رییس دانشگاه تهران و
یک نفر از قضات دادگستری به انتخاب وزیردادگستری و یک نفر از کارمندان مطلع ثبت احوال به انتخاب رییس سازمان ثبت احوال و
نماینده مرکز آمار ایران، ریاست شورا با معاون وزارت کشورو رییس سازمان ثبت احوال کشور و قائم مقام او میباشد و رأی اکثریت
لازمالاجراء خواهد بود.
تبصره
تبصره- نحوه جمعآوری و انتشار آمار انسانی و تهیه و نمونههای مربوط به پیشنهاد سازمان ثبت احوال کشور پس از جلب نظر مرکز آمار
ایران وتصویب شورای عالی ثبت احوال تعیین خواهد شد.
ماده 3
ماده 3- در مقر هر اداره ثبت احوال هیأتی به نام هیأت حل اختلاف مرکب از رییس اداره ثبت احوال و مسئول بایگانی یا معاونین و یا
نمایندگانآنان و یکی از کارمندان مطلع اداره مزبور به انتخاب رییس اداره ثبت احوال استان تشکیل میشود وظائف هیأت حل اختلاف
به قرار زیر است:
1- تصحیح هر نوع اشتباه در تحریر مندرجات دفتر ثبت کل وقایع و وفات بعد از امضاء سند و قبل از تسلیم شناسنامه یا گواهی ولادت
یا وفات و تکمیل سنداز نظر مشخصاتیکه «نامعلوم» بوده است مندرج در ماده 29 این قانون. (اصلاحی مصوب 1363/10/18)
2- رفع اشتباهات ناشی از تحریر ضمن ثبت وقایع یا نقل مندرجات اسناد و اعلامیهها و مدارک به دفاتر ثبت کل وقایع و سایر دفاتر.
www.ekhtebar.ir
صفحه 2
3- ابطال اسناد و شناسنامههایی که بیگانگان مورد استفاده قرار دادهاند و طبق ماده 44 اعلام میشود.
4- ابطال اسناد مکرر و یا موهوم و تصحیح اشتباه در ثبت جنس صاحب سند و تغییر نامههای ممنوع.
5- حذف کلمات زائد، غیر ضروری و یا ناشی از اشتباه در اسناد سجلی اشخاص.
ترتیب تقاضا و گردش کار دفاتر هیأتها و نحوه رسیدگی و ابلاغ تصمیمات در آییننامه اجرایی این قانون تعیین خواهد شد.
تبصره
تبصره- تصحیح هر نوع اشتباه در تحریر مندرجات دفتر ثبت کل وقایع و وفات اگر قبل از امضاء باشد با توضیح مراتب در حاشیه سند
به عمل میآید و امضاءکنندگان سند ذیل توضیح را امضاء خواهند نمود. (اصلاحی مصوب 1363/10/18)
ماده 4
ماده 4- رسیدگی به شکایات اشخاص ذینفع از تصمیمات هیأت حل اختلاف و همچنین رسیدگی به سایر دعاوی راجع به اسناد ثبت
احوال بادادگاه شهرستان یا دادگاه بخش مستقل محل اقامت خواهان به عمل میآید و رأی دادگاه فقط پژوهشپذیر است.
مهلت شکایت از تصمیم هیأت حل اختلاف ده روز از تاریخ ابلاغ است.
تبصره
تبصره- هرگاه سند ثبت احوال در ایران تنظیم شده و ذینفع مقیم خارج از کشور باشد رسیدگیها با دادگاه محل صدور سند و اگر محل
تنظیم سندو اقامت خواهان هر دو در خارج از کشور باشد با دادگاه شهرستان تهران خواهد بود.
ماده 5
ماده 5- سازمان ثبت احوال کشور در اجرای وظایفی که بر عهده دارد میتواند از وجود کارکنان سازمانهای دولتی و ارگانها و نهادهای
انقلاب اسلامی موجود در محل استفاده نماید. (اصلاحی مصوب 1363/10/18)
تبصره 1
تبصره 1- مأموران دولت و کارکنان بیمارستانها و گورستانها مکلفند با سازمان ثبت احوال کشور در اجرای وظایف قانونی همکاری
نمایند.
تبصره 2
تبصره 2- نحوه استفاده از خدمات افراد و سازمانها و ارگانها و نهادها به موجب آئیننامه اجرائی این قانون خواهد بود.
ماده 6
ماده 6- نماینده یا مأمور ثبت احوال کسی است که از طرف سازمان ثبت احوال کشور و یا ادارات تابعه برای ثبت وقایع یا دریافت
اعلاماتمنصوب شده باشد.
تبصره 1
تبصره 1- اعلامکننده کسی است که مکلف به اعلام واقعه میباشد و میتواند به شخص دیگری رسم ًا وکالت دهد تا از طرف او واقعه را
اعلام نماید.
تبصره 2
تبصره 2- گواه از لحاظ این قانون کسی است که صحت اظهارات اعلامکننده را گواهی میکند.
ماده 7
ماده 7- سن گواه و اعلامکننده نباید کمتر از 18 سال تمام باشد.
پدر و مادری که قبل از رسیدن به سن 18 سال تمام ازدواج کردهاند میتوانند ولادت یا وفات فرزند خود را اعلام نمایند.
ماده 8
ماده 8- دفتر ثبت کل وقایع و وفات و شناسنامه و گواهی ولادت و اعلامیهها و اطلاعیهها و دفاتر ثبت کل وقایع و نام خانوادگی از
اسنادرسمی است و تا زمانی که به موجب تصمیم هیئت حل اختلاف یا رأی دادگاه بر حسب مورد تصحیح یا باطل نشده بقوت خود
باقی میباشد. (اصلاحی مصوب 1363/10/18)
ماده 9
ماده 9- رونوشت یا فتوکپی شناسنامه یا گواهی ولادت مراجعین بادارات و مؤسسات دولتی و شهرداری و بخش خصوصی کهبرای انجام
مراجعات آنان ضرورت دارد مستقیم ًا توسط آن مراجع تهیه خواهد شد. (اصلاحی مصوب 1363/10/18)
فصل دوم - اسناد و دفاتر ثبت احوال
ماده 10
ماده 10- وقایع حیاتی هر فرد (ولادت، ازدواج، طلاق، رجوع و بذل مدت، وفات) در دفاتری به شرح زیر ثبت میرسد: (اصلاحی مصوب
1363/10/18)
www.ekhtebar.ir
صفحه 3
الف- دفتر ثبت کل وقایع- که در آن بدو ًا ولادت هر فرد ثبت و وقایع مربوط به ازدواج، طلاق، رجوع و بذل مدت و وفات همسر،
ولادت و وفات اولاد و وفات صاحب سند از روی مندرجات اعلامیهها و مدارک در آن ثبت میگردد.
ب- دفتر ثبت وفات- که در آن واقعه مربوط به وفات هر فرد بثبت میرسد.
تبصره 1
تبصره 1- صفحات دفتر ثبت کل وقایع باید شماره گذاری شود و با تعیین تعداد کل صفحات نخکشی و سرب و منگنه شده بامضاء
دادستان شهرستان یا نماینده او برسد.
تبصره 2
تبصره 2- دفتر ثبت کل وقایع هر سال پس از انقضاء مدت صد و بیست سال از جریان خارج و به بایگانی راکد منتقل میشود.
تبصره 3
تبصره 3- هرگاه اسناد یا دفاتر از بین برود در صورت وجود سابقه از روی سوابق و در صورت نبودن سابقه با دعوت صاحبان اسناد به
وسیله آگهی طبق مدارک موجود در دست آنان پس از رسیدگی دفاتر یا اسناد معدوم تجدید میگردد.
ماده 11
ماده 11- دفتر ثبت کل وقایع یا وفات پس از ثبت باید به امضاء اعلامکننده و گواهان و مأمور یا نماینده ثبت احوال برسد و مهر شود
و در صورت وجود گواهی ماما یا پزشک نیازی به گواهان نخواهد بود. پس از تکمیل و امضاء اسناد مزبور تصحیح یا تغییر مندرجات
آن منحصرًا به موجب مقررات این قانون خواهد بود. (اصلاحی مصوب 1363/10/18)
فصل سوم - ثبت ولادت
ماده 12
ماده 12- ولادت هر طفل در ایران اعم از این که پدر و مادر طفل ایرانی یا خارجی باشند باید به نماینده یا مأمور ثبت احوال اعلام شود
و ولادت اطفال ایرانیان مقیم خارج از کشور به مأمور کنسولی ایران در محل اقامت و اگر نباشد به نزدیکترین مأمور کنسولی و یا سازمان
ثبت احوال کشور اعلام شود.
ماده 13
ماده 13- ولادت واقع در ایران به وسیله نماینده یا مأمور ثبت احوال و ولادت واقع در خارج از کشور به وسیله مأموران کنسولی ایران
در دفتر ثبت کلوقایع به ثبت میرسد. در این دفتر اطلاعات زیر قید میشود: (اصلاحی مصوب 1363/10/18)
1- ساعت، روز، ماه، سال و محل ولادت- استان- شهرستان- بخش- دهستان (شهر، روستا) و تاریخ ثبت آن.
2- نام و نام خانوادگی صاحب سند و جنس.
3- نام و نام خانوادگی و شماره شناسنامه یا پروانه اقامت و یا گذرنامه و محل صدور شناسنامه یا پروانه اقامت و یا گذرنامه و محل
اقامت پدر و مادر.
4- نام و نام خانوادگی و محل اقامت و شماره شناسنامه و محل صدور شناسنامه و نسبت اعلامکننده در صورتی که غیر از پدر و مادر
صاحب سند باشد.
5- نام و نام خانوادگی و شماره شناسنامه و محل صدور شناسنامه و محل اقامت گواهان.
6- نام و نام خانوادگی و امضاء نماینده یا مأمور و مهر ثبت احوال.
7- شماره و سری برگ مخصوص دفتر ثبت کل وقایع.
8- محل مخصوص ثبت و شماره کلاسمان آثار انگشتان صاحب سند.
9- محل مخصوص ثبت خلاصه اطلاعات راجع به ازدواج، طلاق و یا وفات همسر.
10- محل مخصوص ثبت شماره مسلسل و سری شناسنامههای صادره.
11- محل مخصوص ثبت خلاصه اطلاعات راجع به اولاد.
12- محل مخصوص ثبت وفات.
13- محل توضیحات.
www.ekhtebar.ir
صفحه 4
ماده 14
ماده 14- برای هر فرد شماره شناسنامه که مخصوص به او خواهد بود تعیین میگردد و شماره شناسنامه هر شخص در کلیه مدارک
مربوط به ثبت احوال او باید قید گردد. (اصلاحی مصوب 1363/10/18)
ماده 15
ماده 15- ثبت ولادت باید مستند به تصدیق پزشک یا مامای رسمی یا مؤسسهای که طفل در آنجا متولد گردیده است باشد، در غیر این
صورت واقعه به تصدیق و دو نفر گواه ثبت میشود.
تبصره
تبصره- مهلت اعلام ولادت پانزده روز از تاریخ ولادت طفل است و تعطیل رسمی بعد از آخرین روز مهلت به حساب نمیآید و در صورتی
که ولادت در اثناء سفر زمینی یا هوایی یا دریایی رخ دهد مهلت اعلام آن از تاریخ رسیدن به مقصد محسوب میشود.
ماده 16
ماده 16- اعلام و امضاء سند ثبت ولادت به ترتیب به عهده اشخاص زیر خواهد بود: (اصلاحی مصوب 1363/10/18)
1- پدر یا جدی پدر. (اصلاحی مصوب 1363/10/18)
2- مادر در صورت غیبت پدر و در اولین موقعی که قادر به انجام این وظیفه باشد.
3- حذف شده
4- وصی یا قیم یا امین.
5- اشخاصی که قانون ًا عهدهدار نگهداری طفل میباشند.
6- متصدی یا نماینده مؤسسهای که طفل به آنجا سپرده شده است.
7- صاحب واقعه که سن او از 18 سال تمام به بالا باشد.
تبصره
تبصره- در صورتی که ازدواج پدر و مادر طفل به ثبت نرسیده باشد اعلام ولادت و امضاء اسناد متفق ًا به عهده پدر و مادر خواهد بود و
هرگاه اتفاق پدر و مادر در اعلام ولادت میسر نباشد سند طفل با اعلام یکی از ابوین که مراجعه میکند با قید نام کوچک و طرف غایب
تنظیم خواهد شد.
اگر مادر اعلامکننده باشد نام خانوادگی مادر به طفل داده میشود.
ماده 17
ماده 17- هرگاه ابوین طفل معلوم نباشند سند یا نام خانوادگی آزاد و نامهای فرضی در محل اسامی ابوین تنظیم میگردد. تصحیح
اسامی فرضی یا تکمیل مشخصات ناقص به موجب اقرارنامه موضوع ماده 1273 قانون مدنی یا حکم دادگاه یا مدارک حصر وراثت به
عمل خواهد آمد و نام خانوادگی طبق احکام مربوط بنام خانوادگی اصلاح خواهد شد.
موضوع فرضی بودن اسامی پدر و مادر در شناسنامه منعکس نخواهد شد.
ماده 18
ماده 18- نماینده یا مأمور ثبت احوال ولادت طفل فاقد ولی را ثبت و مراتب را برای اقدام قانونی به دادستان اطلاع خواهد داد.
تبصره
تبصره- در صورتی که طفل در مکانی متولد شود که خروج از آن ممنوع یا محتاج به اجازه مخصوص باشد نظیر ندامتگاه، کانون اصلاح
و تربیت و غیره، متصدیان این سازمانها مکلف به اطلاع واقعه و ایجاد تسهیلات لازم برای انجام وظایف صاحب واقعه میباشند.
ماده 19
ماده 19- ماما یا پزشکی که در حین ولادت حضور و در زایمان دخالت داشته مکلف به صدور گواهی ولادت و ارسال یک نسخه آن به
ثبت احوال محل در مهلت اعلام میباشد.
ماده 20
ماده 20- انتخاب نام با اعلامکننده است، برای نامگذاری یک نام ساده یا مرکب (حسین، محمد مهدی و مانند آن) که عرفا یک نام
محسوب میشود انتخاب خواهد شد. (اصلاحی مصوب 1363/10/18)
تبصره 1
تبصره 1- انتخاب نامهایی که موجب هتک حیثیت مقدسات اسلامی میگردد و همچنین انتخاب عناوین و القاب و نامهایی زننده و
مستهجن یا نامتناسب با جنس ممنوع است.
تبصره 2
تبصره 2- تشخیص نامهای ممنوع با شورای عالی ثبت احوال میباشد و این شورا نمونههای آن را تعیین و به سازمان اعلام میکند.
تبصره 3
تبصره 3- انتخاب نام در مورد اقلیتهای دینی شناخته شده در قانون اساسی تابع زبان و فرهنگ دینی آنان است.
www.ekhtebar.ir
صفحه 5
تبصره 4
تبصره 4- در اسناد سجلی اقلیتهای دینی شناخته شده در قانون اساسی کشور نوع دین آنان قید میشود.
تبصره 5
تبصره 5- ذکر سیادت در اسناد سجلی ساداتی که سیادت آنان در اسناد سجلی پدر و یا جد پدری مندرج باشد و یا سیادت آنان به دلایل
شرعی ثابت گردد الزامی است مگر کسانی که خود را سید ندانند و یا عدم سیادت آنان شرع ًا احراز شود.
تبصره 6
تبصره 6- مراتب تشرف پیروان ادیان دیگر به دین مبین اسلام همراه با تغییرات مربوط به نام و نام خانوادگی آنان در اسناد سجلی ثبت
میشود. (الحاقی مصوب 1363/10/18)
ماده 21
ماده 21- هرگاه از وضع حمل بیش از یک طفل متولد شود برای هر یک دفتر ثبت کل وقایع جداگانه به ترتیب تولد و با ذکر ساعت
ولادت تنظیم خواهد شد. (اصلاحی مصوب 1363/10/18)
فصل چهارم - ثبت وفات
ماده 22
ماده 22- وفات هر کس اعم از ایرانی یا خارجی و همچنین ولادت طفلی که مرده به دنیا آمده یا بلافاصله پس از ولادت بمیرد باید به
مأمور یا نماینده ثبت احوال اعلام شود.
وفات ایرانیان در خارج از کشور به مأموران کنسولی محل اقامت یا نزدیکترین مأموران کنسولی ایران یا به سازمان ثبت احوال کشور
اعلام میشود.
وفات ایرانیان و خارجیان ساکن کشور را مأموران و نمایندگان ثبت احوال و وفات ایرانیان در خارج از کشور بر حسب محل اعلام،
مأموران کنسولی ایران، مأموران یا نمایندگان ثبت احوال ثبت میکنند، وفات باید در سند ثبت وفات و همچنین در دفتر ثبت کل وقایع
در صفحات مربوط به در گذشته و پدر و مادر او و شناسنامه متوفی ثبت و امضاء و مهر گردد.
وفات خارجیان پس از ثبت به شهربانی محل اعلام میشود و یک نسخه گواهی به سازمان ثبت احوال کشور فرستاده خواهد شد که به
وزارت امورخارجه ارسال گردد.
تبصره
تبصره- گواهی وفات به هر شخصی که درخواست کند تسلیم میگردد.
ماده 23
ماده 23- در سند ثبت وفات باید اطلاعات زیر قید گردد.
1- محل، روز، ماه و سال وفات و تاریخ ثبت.
2- نام و نام خانوادگی و جنس و تاریخ تولد و شغل و شماره شناسنامه و شناسنامه یا پروانه اقامت و تاریخ و محل صدور شناسنامه یا
پروانه اقامت در گذشته. (اصلاحی مصوب 1363/10/18)
3- علت وفات در صورتی که مشخص باشد.
4- نام و نام خانوادگی و شماره شناسنامه و محل صدور شناسنامه پدر و مادر در گذشته. (اصلاحی مصوب 1363/10/18)
5- نام و نام خانوادگی و شماره شناسنامه و محل صدور شناسنامه و محل اقامت و سمت اعلامکننده. (اصلاحی مصوب 1363/10/18)
6- نام و نام خانوادگی و شماره شناسنامه و محل صدور شناسنامه و محل اقامت و شغل گواهان. (اصلاحی مصوب 1363/10/18)
7- نام و نام خانوادگی و امضاء نماینده یا مأمور ثبت احوال و اثر مهر.
8- شماره و سری برگ مخصوص ثبت وفات.
9- محل توضیحات.
ماده 24
ماده 24- واقعه وفات باید طبق تصدیق پزشک و در صورت نبودن پزشک با حضور دو نفر گواه ثبت گردد.
در مورد طفلی که مرده به دنیا آمده یا بلافاصله پس از تولد بمیرد در صورت وجود پزشک در محل تصدیق پزشک ضروری است و در
صورت نبودن پزشک گواهی دو نفر کافی است.
www.ekhtebar.ir
صفحه 6
پزشکی که وقوع وفات به او اطلاع داده میشود در هر مورد مکلف به معاینه جسد و صدور تصدیق یا اظهار نظر میباشد و در صورتی
امکان تشخیص علت وفات باید تصدیق شود و به هر حال یک نسخه از تصدیق یا اظهار نظر خود را باید به ثبت احوال محل و در مهلت
مقرر ارسال نماید.
ماده 25
ماده 25- مهلت اعلام وفات ده روز از تاریخ وقوع یا وقوف بر آن است.
روز وفات و تعطیل رسمی بعد از آخرین روز مهلت به حساب نمیآید و در صورتی که وفات در اثناء سفر رخ دهد مهلت اعلام آن از
تاریخ رسیدن به مقصد احتساب خواهد شد.
تبصره
تبصره- ترتیب ثبت وقایع ولادت و وفاتی که پس از انقضاء مهلت مقرر اعلام شود در آییننامه اجرایی این قانون تعیین خواهد شد.
ماده 26
ماده 26- اعلام وفات و امضاء سند ثبت وفات به عهده یکی از اشخاص زیر است:
1- نزدیکترین خویشاوند متوفی که در موقع وفات حاضر بوده است.
2- متصدی یا صاحب مکانی که وفات در آن رخ داده است یا نماینده او.
3- هر شخصی که در موقع وفات حاضر بوده است.
4- مأموران انتظامی یا کدخدا.
تبصره
تبصره- متصدیان گورستان یا دفن مکلف به اطلاع وفات به ثبت احوال هستند.
ماده 27
ماده 27- در صورتی که وفات یا ولادت طی نامه رسمی از طرف مأموران انتظامی یا قضائی و یا سایر مقامات اعلام شود شماره و تاریخ
اعلامنامه در سند درج و به منزله امضاء سند خواهد بود.
ماده 28
ماده 28- در موارد زیر اعلام وفات به عهده مقامات زیر است:
1- در صورتی که وفات در اثر بروز سوانح از قبیل زلزله سیل، طوفان و آتشسوزی واقع شود مقامات انتظامی یا گروههای امدادی حاضر
در محل مکلفند واقعه وفات را ضمن ارسال صورت حاوی نام و نام خانوادگی و حتیالمقدور شماره شناسنامه و محل صدور شناسنامه
و سن متوفی اعلام نمایند. (اصلاحی مصوب 1363/10/18)
2- وفات نظامیانی که در زمان صلح در سربازخانه و یا ضمن مانورهای نظامی یا در زمان جنگ واقع میشود وسیله فرمانده قسمت با
تعیین نام و نام خانوادگی و شماره شناسایی و محل صدور شناسنامه اعلام میگردد. (اصلاحی مصوب 1363/10/18)
ماده 29
ماده 29- در مواردی که مشخصات متوفی معلوم نشود یا به بعضی از اطلاعاتی که باید در سند قید شود دسترسی نباشد در سند ثبت
وفات به جای مشخصات عبارت (نامعلوم) نوشته میشود تکمیل مشخصات نامعلوم با هیأت حل اختلاف خواهد بود.
ماده 30
ماده 30- مدرک ثبت وفات فرضی غائب مفقودالاثر حکم قطعی دادگاه است مدیران دفاتر دادگاههایی که حکم قطعی وفات فرضی
غائب مفقودالاثراز آن دادگاه صادر شده مکلفند یک نسخه از رأی صادره را طی نامه رسمی به ثبت احوال محل ارسال دارند.
فصل پنجم - ازدواج و طلاق
ماده 31
ماده 31- دارندگان دفاتر رسمی ازدواج و طلاق مکلفند وقایع ازدواج و طلاق و رجوع را که در دفاتر مربوط ثبت میکنند در شناسنامه
زوجین نیز درج و امضاء و مهر نمایند و حداکثر هر پانزده روز یک بار وقایع ازدواج و طلاق و رجوعی را که در دفاتر به ثبت میرسد روی
نمونههای مربوط تهیه و به ثبت احوال محل تحویل و رسید دریافت دارند.
ازدواج و طلاق و رجوع ایرانیان در خارج از کشور باید به وسیله کنسولگریهای مربوط در دفاتری که از طرف ثبت احوال تهیه میشود
ثبت و حداکثر هر یک ماه یک بار وقایع ازدواج و طلاق و رجوعی را که در دفاتر به ثبت میرسد روی نمونههای مخصوص تهیه و از
طریق وزارت امور خارجه به سازمان ثبت احوال کشور فرستاده شود.
www.ekhtebar.ir
صفحه 7
ماده 32
ماده 32- طلاق، رجوع و بذل مدت که در دفتر رسمی طلاق به ثبت نرسیده باشد با ارائه اقرارنامه رسمی در اسناد ثبت احوال طرفین
ثبت خواهدشد.
ازدواجهایی که در دفاتر رسمی ازدواج به ثبت نرسیده باشد در صورت وجود شرایط زیر در اسناد سجلی زن و شوهر ثبت خواهد شد.
1- ارائه اقرارنامه رسمی مبنی بر وجود رابطه زوجیت بین متقاضیان ثبت واقعه ازدواج.
2- در موقع تنظیم اقرارنامه سن زوج از بیست سال تمام و سن زوجه از هیجده سال تمام کمتر نباشد.
3- گواهی ادارات ثبت احوال محل صدور شناسنامههای زوجین به این که در تاریخ اعلام واقعه طرفین در قید ازدواج دیگری نمیباشند.
تبصره
تبصره- نمایندگان ثبت احوال مکلفند پس از ثبت واقعه رونوشت اقرارنامه را به دادسرای محل ارسال نمایند.
ماده 33
ماده 33- کلیه وقایع ازدواج و طلاق یا وفات زوج یا زوجه و رجوع و بذل مدت و فسخ نکاح باید در دفاتر ثبت کل وقایع ثبت شود
ولی در شناسنامه به شرح زیر انعکاس خواهد یافت.
در المثنای شناسنامه مرد یا زن آخرین نکاح و طلاق یا بذل مدت و در صورت تعدد زوجات آن تعداد ازدواج که به قوت خود باقی است
منعکس خواهدشد.
ازدواج و طلاق غیر مدخوله در المثنای شناسنامه درج نخواهد شد.
ماده 34
ماده 34 (اصلاحی 1401)- افشای اطلاعات مذکور در دفاتر ثبت کل وقایع و اسناد سجلی جز برای صاحب سند و مقامات قضایی و
دستگاههای اجرایی با مصوبه کارگروه تعامل پذیری دولت الکترونیکی ممنوع است.
فصل ششم - صدور شناسنامه
ماده 35
ماده 35- صدور شناسنامه و سایر خدمات سجلی در مقابل دریافت وجه انجام خواهد شد که نحوه اخذ وجوه و میزان و نوع این
خدمات به موجب آییننامه اجرایی این قانون خواهد بود. (اصلاحی مصوب 1363/10/18)
ماده 36
ماده 36- شناسنامه از روی دفاتر ثبت کل وقایع صادر و دارای مشخصات و اطلاعات زیر میباشد: (اصلاحی مصوب 1363/10/18)
1- آرم جمهوری اسلامی ایران.
2- محل مخصوص انگشتنگاری و شماره کلاسمان آن.
3- محل الصاق عکس.
4- شماره شناسنامه.
5- نام و نام خانوادگی و جنس دارنده آن.
6- تاریخ تولد به ترتیب روز و ماه و سال هجری شمسی و قمری.
تبصره
تبصره- ذکر تاریخ هجری قمری از هنگام اجرای طرح تعویض شناسنامه برای نوزادان الزامی است.
7- محل تولد به ترتیب شهرستان، بخش، دهستان (شهر. روستا).
8- نام و شماره شناسنامه و محل صدور شناسنامه ابوین.
9- تاریخ تنظیم سند و به ترتیب روز و ماه و سال هجری شمسی.
10- محل تنظیم سند به ترتیب حوزه، شهرستان، بخش، دهستان (شهر. روستا).
11- نام و نام خانوادگی مأمور تنظیمکننده سند و امضاء مأمور صدور و مهر اداره.
12- شماره مسلسل و سری مخصوص شناسنامه.
www.ekhtebar.ir
صفحه 8
13- محل مخصوص ثبت ازدواج، طلاق و وفات همسر، ولادت فرزندان و وفات صاحب شناسنامه.
14- محل توضیحات.
15- محل مخصوص مهر انتخابات.
تبصره 1
تبصره 1- شناسنامههای نمونه جدید افرادی که به سن 15 سال تمام میرسند باید ملصق به عکس همان سال و اثر انگشت و کلاسمان
انگشتنگاری صاحب آن باشد.
تبصره 2
تبصره 2- شناسنامه اولیه باید در سیسالگی تمام با عکس همان سال صاحب آن تجدید شود.
صاحب شناسنامه پس از رسیدن به سن سی سال مکلف است ظرف یک سال برای تجدید آن مراجعه نماید.
تبصره 3
تبصره 3- صدور شناسنامه مجدد و یا گواهی ولادت اتباع خارجه مطابق مقررات آییننامه اجرایی این قانون خواهد بود.
تبصره 4
تبصره 4- به استثنای سازمان ثبت احوال کشور، دفاتر اسناد رسمی ازدواج و طلاق، نمایندگیهای دولت جمهوری اسلامی ایران در خارج
از کشور، اداره تشخیص هویت و پلیس بینالمللی و اداره کل انتخابات، هیچیک از ارگانها و نهادها و مؤسسات دولتی و بخش خصوصی
حق نقش مهر و درج هیچگونه مطلب و یا آثار دیگری بر روی شناسنامه را ندارند متخلف از این امر تحت پیگرد قانونی قرار خواهد
گرفت.
ماده 37
ماده 37- سازمان ثبت احوال کشور مکلف است به مجرد وصول اعلام ترک تابعیت و یا اخراج از تابعیت اشخاص و از طرف وزارت امور
خارجه ترک تابعیت و یا اخراج تابعیت را در دفاتر و اسناد مربوط منعکس و یا شناسنامه را معدوم نماید. (اصلاحی مصوب 1363/10/18)
فصل هفتم - صدور کارت شناسایی
ماده 38
ماده 38- در نقاطی که دولت مقتضی بداند و اعلام کند کسانی که سن آنان از 15 سال به بالا است باید دارای کارت شناسایی بوده و
همیشه آن را همراه داشته باشند. کارت شناسایی حاوی مشخصات و اثر انگشت و عکس و نشانی محل سکونت و گروههای اصلی خون
خواهد بود.
ترتیب صدور و ترتیب درج مشخصات دارنده کارت شناسایی و چگونگی تحصیل اطلاعات مربوط به سکونت و سایر اطلاعات از قبیل
گروه خون و اشخاصی که برای صغار و مجانین کارت شناسایی اخذ نمایند در آییننامه اجرایی تعیین خواهد شد.
ماده 39
ماده 39- به منظور ثبت مشخصات ساکنان شهرها و روستاها از تاریخ اجرای این قانون ظرف مدتی که از طرف دولت تعیین و اعلام
خواهد شد سرپرست هر خانوار موظف است نشانی محل یا محلهای سکونت اعم از ملکی یا استیجاری را همراه با مشخصات خود و
کلیه افرادی که با او زندگی میکنند به کلانتری یا شهربانی یا ژاندارمری محل سکونت خود (حسب مورد) کتب ًا اعلام و رسید دریافت دارند.
افرادی که به صورت انفرادی یا جمعی زندگی میکنند نیز مشمول این مقررات خواهند بود. هرگاه محل سکونت افراد تغییر یابد سرپرست
خانوار یا کسانی که به صورت انفرادی یا جمعی زندگی میکنند مکلفند حداکثر ظرف پانزده روز مراتب را به کلانتری یا شهربانی یا ژاندارمری
محل (حسب مورد) اعلام کنند.
کلیه موجرین اعم از مالک و نماینده او نیز موظفند پس از عقد اجاره اعم از رسمی یا غیر رسمی مشخصات مستأجر یا مستأجرین خود
را حداکثر ظرف 48 ساعت به کلانتری یا شهربانی یا ژاندارمری محل مورد اجاره ( حسب مورد) اعلام دارند.
متخلفین از مقررات فوق یا کسانی که اعلام خلاف واقع نمایند برای مرتبه اول به جزای نقدی از پنج هزار و یک ریال تا سی هزار ریال
محکوم میگردند. در صورت تکرار به حداکثر جزای نقدی مذکور محکوم خواهند شد. در صورت احراز سوء نیت به حبس جنحهای تا
سه سال محکوممیشوند مجازات موجرین در صورت تکرار جرم در هر حال حبس جنحهای تا سه سال خواهد بود در مورد اماکنی که
قبل از اجرای این قانون به اجاره واگذار شدهاند موجرین برای اطلاع مراتب به مراجع مربوط سه ماه مهلت خواهند داشت.
تبصره 1
تبصره 1- در صورتی که مستأجر از مقدمین علیه امنیت کشور شناخته شود موجر یا نماینده او که مقامات انتظامی یا امنیتی را ظرف
مهلت مقرر مطلع نکرده باشد به عنوان شریک جرم قابل تعقیب خواهد بود.
www.ekhtebar.ir
صفحه 9
تبصره 2
تبصره 2- مسئولان اماکن عمومی در مورد واردین و ساکنان محل خود و مسئولان مؤسسات و اشخاص حقوقی در مورد کسانی که در
این محلها سکونت دارند مکلفند به ترتیب مقرر در مورد موجرین مراتب را با مشخصات افراد به مراجع مربوط اطلاع دهند. متخلفان
از مقررات این تبصره نیز مشمول مجازات مقرر درباره موجرین خواهند بود.
تبصره 3
تبصره 3- طرز اعلام نشانی محل سکونت و مشخصات ساکنین و تعیین سرپرست یا مسئول خانوار و مسئولان اماکن عمومی و
مؤسسات و اشخاص حقوقی و چگونگی تنظیم دفاتر و ثبت و حذف نام و مشخصات اشخاص در محلهای سکونت جدید و قدیم و
شماره ترتیب ثبت ساختمانهای مسکونی در دفاتر و سایر مسائل مربوط به موجب آییننامه اجرایی این ماده که به تصویب وزارتخانههای
کشور و دادگستری خواهد رسید معین میشود.
فصل هشتم - نام خانوادگی
ماده 40
ماده 40- تغییر نام خانوادگی با تصویب سازمان ثبت احوال کشور خواهد بود.
تبصره
تبصره- موارد تغییر نام خانوادگی مطابق آییننامه اجرایی این قانون میباشد.
ماده 41
ماده 41- حق تقدم نام خانوادگی با رعایت تاریخ تقدم صدور اسناد مختص اشخاصی است که به نام آنان در دفاتر مخصوص نام خانوادگی
ادارات ثبت احوال به ثبت میرسد و دیگری حق اختیار آن را در آن اداره ندارد مگر با اجازه دارنده حق تقدم و این حق پس از فوت به
ورثه قانونی انتقال مییابد. هر یک از وراث میتوانند شخصی که نام خانوادگی او را اختیار کرده مورد اعتراض قرار داده و تغییر نام خانوادگی
او را از دادگاه بخواهد ولی وراث بالاتفاق میتوانند به دیگری اجازه دهند که نام خانوادگی آنان را اختیار نماید.
تبصره
تبصره- نام خانوادگی فرزند همان نام خانوادگی پدر خواهد بود اگر چه شناسنامه فرزند در قلمرو اداره ثبت احوال دیگری صادر گردد.
فرزندان کبیرمیتوانند برای خود نام خانوادگی دیگری انتخاب نمایند.
ماده 42
ماده 42- زوجه میتواند با موافقت همسر خود تا زمانی که در قید زوجیت میباشد از نام خانوادگی همسر خود بدون رعایت حق تقدم
استفاده کند و در صورت طلاق ادامه استفاده از نام خانوادگی موکول به اجازه همسر خواهد بود.
فصل نهم - تعویض شناسنامههای موجود و نقل آن به دفاتر ثبت کل وقایع
ماده 43
ماده 43- سازمان ثبت احوال کشور مکلف است شناسنامههای موجود در دست مردم را به تدریج تعویض نماید و کلیه افراد نیز مکلفند
درمهلتهای معین که سازمان ثبت احوال کشور طی آگهی و وسایل ارتباط جمعی و به ترتیب گروه سنی تعیین خواهد نمود به مأموران
ثبت احوال محل اقامت خود برای اعلام هویت و وقایع حیاتی خود و ارائه مدارک و دریافت شناسنامه نمونه جدید مراجعه نمایند
وفاتهای ثبتنشده زوج و زوجه وفرزندان نیز ضمن این مراجعه باید اعلام شود.
تبصره
تبصره- چنانچه در طول اجرای طرح، اشخاصی اعلام فقدان و یا درخواست تعویض شناسنامه نمایند که مشمول دوره تجدید آن گروه
نباشد برای آنان طبق مقررات گواهی موقت صادر خواهد شد. (الحاقی مصوب 1363/10/18)
ماده 44
ماده 44- اشخاصی که در مهلتهای معین در آگهی منتشره مأموران ثبت احوال را از داشتن شناسنامه مکرر یا استفاده از شناسنامه
غیر یا دریافت شناسنامه موهوم یا استفاده از شناسنامه ایرانی با داشتن تابعیت خارجی مطلع نمایند از تعقیب و مجازات معاف خواهند
بود و الا پس از انقضاء مهلتهای معینه جرائم مزبور مستمر شناخته شده و مشمول مجازات مصرح در مواد 48 و 49 این قانون
خواهند بود.
هویت دارندگان شناسنامه مکرر به انتخاب صاحبان و یا نمایندگان قانونی آنها تثبیت و هویت اشخاصی که از شناسنامه غیر استفاده
نمودهاند و همچنین مدارک ازدواج و طلاق و شناسنامه فرزندان مطابق شناسنامه قانونی که صادر میشود خواهد بود.
تبصره
تبصره- تعویض شناسنامه همسر و فرزندان، ضمن گروه سنی همسری که در مهلت مقرر مراجعه میکند به عمل خواهد آمد و همچنین
در موقع ثبت ولادت طفل شناسنامه پدر و مادر و افراد خانوار تعویض خواهد شد اگرچه مهلت مراجعه معین و آگهی نشده باشد.
www.ekhtebar.ir
صفحه 10
ماده 45
ماده 45- هر گاه هویت و تابعیت افراد مورد تردید واقع گردد و مدارک لازم جهت اثبات آن ارائه نشود مراتب برای اثبات هویت به
مراجع انتظامی و برای اثبات تابعیت به شورای تأمین شهرستان ارجاع و در صورت تأیید طبق مقررات اقدام خواهد شد. (اصلاحی مصوب
1363/10/18)
تبصره
تبصره- در جلسات شورای تأمین شهرستان که به منظور فوق تشکیل میگردد رییس اداره ثبت احوال محل نیز با داشتن حق رأی شرکت
خواهد داشت.
ماده 46
ماده 46- سازمان ثبت احوال کشور، پایان مهلت تعویض شناسنامه هر دوره را از طریق وسایل ارتباط جمعی آگهی خواهد کرد و پس
از پایان مهلت اعلام شده شناسنامه و گواهیهای صادره قبلی از درجه اعتبار ساقط خواهد شد و منحصرًا شناسنامههای جدید جمهوری
اسلامی ایران سند رسمی هویت و تابعیت افراد خواهد بود. (اصلاحی مصوب 1363/10/18)
تبصره
تبصره- افرادی که در مهلتهای مقرر مراجعه نکنند پس از تشخیص تخلف مراتب به دادگاه اعلام و طبق مقررات با آنان رفتار خواهد
شد.
فصل دهم - تهیه مقدمات اجرای قانون
ماده 47
ماده 47- وزارت کشور مکلف است در مدت یک سال از تاریخ تصویب این قانون مقدمات اجرای آن را از حیث تهیه وسایل کار و
تجهیزات و تأمین کارکنان لازم و آموزش آنان فراهم نماید.
دولت اعتبار لازم برای اجرای این قانون را تأمین خواهد نمود.
فصل یازدهم - مقررات کیفری
ماده 48
ماده 48- اشخاصی که از وظایف مذکور در مواد 16 و 19 و 24 و 26 و 35 و تبصره ماده 26 و تبصره یک ماده 36 و مواد 38 و 43
خودداری کنند یا با در دست داشتن شناسنامه ادغام به اخذ المثنی نمایند مورد تعقیب قرار گرفته و علاوه بر الزام به انجام تکالیف مقرر
به پرداخت دویست و یک تاپنج هزار ریال جزای نقدی محکوم خواهند شد.
ولی هرگاه مأموران و مسئولینی که به موجب این قانون وظایفی بر عهده دارند در اجرای آن تأخیر یا تعلل نمایند در دادگاههای اداری یا
انتظامی طبق ضوابط مربوط تحت تعقیب قرار خواهند گرفت.
جزای نقدی مندرج در این ماده به موجب مصوبه مورخ 1403/4/4 هیات وزیران به 1,320,000 تا 33,000,000 ریال تعدیل شد.
ماده 49
ماده 49- اشخاص زیر به حبس جنحهای از شصت و یک روز تا شش ماه محکوم خواهند شد:
الف- اشخاصی که در اعلام ولادت یا وفات یا هویت بر خلاف واقع اظهاری نمایند.
ب- اشخاصی که عالم ًا عامد ًا پس از رسیدن به سن 18 سال تمام از شناسنامه مکرر استفاده و یا به دریافت شناسنامه مکرر برای خود
یا مولی علیه یا به دریافت شناسنامه موهوم مبادرت کنند و یا از شناسنامه دیگری خواه صاحب آن زنده یا مرده باشد به نام هویت خود
استفاده نمایند.
ج- ماما یا پزشکی که در مورد ولادت و وفات گواهی خلاف واقع صادر کنند.
د- اشخاصی که در مورد ولادت و وفات شهادت دروغ بدهند که شهادت آنان منجر به تنظیم دفتر ثبت کل وقایع و یا وفات
گردد. (اصلاحی مصوب 1363/10/18)
ماده 50
ماده 50- افراد بیگانه که قبل از احراز تابعیت ایرانی به منظور ایرانی قلمداد کردن خود موجب تنظیم اسناد سجلی یا دریافت شناسنامه
شوند به حبس جنحهای از سه ماه تا یک سال محکوم خواهند شد.
ماده 51
ماده 51- هر کس عالم ًا عامد ًا پدر و یا مادر طفل را بغیر از پدر و یا مادر واقعی در اسناد و دفاتر ثبت احوال اظهار یا شناسنامه دریافت
کند به حبس جنحهای از 6 ماه تا سه سال محکوم خواهد شد. (اصلاحی مصوب 1363/10/18)
www.ekhtebar.ir
صفحه 11
تبصره
تبصره- در مواردی که پدر یا مادر طفل معلوم نباشد و همچنین موارد مذکور در قانون حمایت کودکان بدون سرپرست از شمول این
ماده مستثنی میباشد.
ماده 52
ماده 52- مأمورانی که عالم ًا یا عامد ًا در جرائم مذکور در مواد 49 و 50 و 51 این قانون به هر نحوی از انحاء کمک نمایند یا گواهیهای
خلاف راملاک اجرای وظایف قانونی خود قرار دهند به مجازات مرتکب اصلی محکوم خواهند شد.
ماده 53
ماده 53- آییننامههای اجرایی این قانون و نمونههای اوراق و اسناد مربوط وسیله وزارت کشور و وزارت دادگستری تهیه و به تصویب
هیأت وزیران خواهد رسید.
ماده 54
ماده 54- از تاریخ اجرای این قانون و پایان مهلتهای معین قوانین ثبت احوال مصوب 20 مرداد 1307 و 11 آذر 1310 و اول بهمن
1312 و دوم اردیبهشت 1319 لغو و هر قانونی که در مقام اجرا معارض این قانون باشد بلااثر است.
ماده 55
ماده 55- وزارت کشور، وزارت امور خارجه و وزارت دادگستری مأمور اجرای این قانون هستند.
قانون فوق مشتمل بر پنجاه و پنج ماده و بیست و هشت تبصره پس از تصویب مجلس شورای ملی در جلسه روز پنجشنبه 10 تیر ماه
2535 در جلسه فوقالعاده روز چهارشنبه شانزدهم تیر ماه دو هزار و پانصد و سی و پنج شاهنشاهی به تصویب مجلس سنا رسید.
www.ekhtebar.ir