فصل اول – کلیات

ماده 1 - اتباع ذکور دولت جمهوری اسلامی ایران از لحاظ قانون خدمت وظیفه عمومی با توجه به مقررات ماده 976 قانون مدنی بشرح زیر میباشند. 1 - کلیه ساکنین ایران به استثنای اشخاصی که تبعیت خارجی آن‌ها مسلم باشد. تبعیت خارجی کسانی مسلم است که مدارک تابعیت آن‌ها مورد اعتراض دولت ایران نباشد. 2 - کسانی که پدر آن‌ها ایرانی است اعم از این که در ایران یا در خارجه متولد شده باشند. 3 - کسانیکه در ایران متولد شده و پدر و مادر آنان غیر معلوم باشند. 4 - کسانیکه در ایران از پدر و مادر خارجی که یکی از آن‌ها در ایران متولد شده بوجود آمده‌اند. 5 - کسانی که در ایران از پدری که تبعه خارجه است بوجود آمده و بلافاصله پس از رسیدن به سن 18 سال تمام لااقل یکسال دیگر در ایران اقامت کرده باشند و الا قبول شدن آن‌ها به تابعیت ایران بر طبق مقرراتی خواهد بود که مطابق قانون برای تحصیل تابعیت ایران مقرر است. 6 - هر تبعه خارجی که تابعیت ایران را تحصیل کرده باشد.

ماده 2 - اشخاصی که تابعیت خارجی داشته و بعداً تابعیت ایرانی تحصیل کرده باشند. از لحاظ انجام خدمت وظیفه تابع مقررات قانون خدمت وظیفه عمومی خواهند بود.

ماده 3 - افراد ذکور ایرانی از اول فروردین ماه سالی که طی آن سال وارد سن نوزده سالگی میشوند برای روشن شدن وضع مشمولیت خود احضار خواهند شد.

ماده 4 - افرادی که جهت انجام خدمت دوره ضرورت بلامانع تشخیص داده شوند در طی سالی که به سن 19 سال تمام میرسند بخدمت دوره ضرورت اعزام خواهند شد.

ماده 5 - در تعیین سن مشمولیت برای احضار و اعزام روز یا ماه تولد تأثیری نخواهد داشت و کلیه افراد ذکور متولد در یکسال شمسی (از اول فروردین ماه تا پایان اسفند ماه) متولد همان سال تلقی شده و از لحاظ مشمولین در یک طبق قرار خواهند گرفت.

ماده 6 - مشمولان قادر بخدمت و بلامانع که در سال احضار، خود داوطلب انجام خدمت دوره ضرورت باشند در صورت نیاز بنا به اعلام اداره وظیفه عمومی میتوان آن را به خدمت اعزام نمود.

ماده 7 - کلیه مشمولان احضار شده مکلفند برای تعیین تکلیف و روشن شدن وضع مشمولیت در موعد مقرر خود را بمراکزی که از طرف اداره وظیفه عمومی در رسانه‌های گروهی اعلام میشود معرفی نمایند.

ماده 8 - سن مشمولان و افراد تحت تکفل آنان از لحاظ انجام خدمت وظیفه و یا معافیت از آن تابع مندرجات اولین شناسنامه آنان بوده و ابطال شناسنامه و اسناد سجلی مربوط بآن و هر نوع تغییری اعم از اصلاح و الحاق و یا تکمیل که بعداً بعمل آمده باشد در صورتیکه در وضع معافیت یا مشمولیت مؤثر باشد ولو بر اساس حکم صادره از مراجع قضائی، معتبر نخواهد بود و سازمان‌های وظیفه عمومی و هیئت‌های رسیدگی مکلف برعایت مندرجات اولیه اولین شناسنامه مشمولین و افراد تحت تکفل آنان میباشند.

ماده 9 - چنانچه حسب اعلام مشمول یا سازمان‌های وظیفه عمومی یا تشخیص پزشک معاین اولیه یا یگان‌های محل خدمت پرسنل وظیفه تفاوت سن واقعی مشمول یا سن مندرج در شناسنامه وی بیشتر از 5 سال بنظر برسد مشمول در شورای پزشکی (موضوع تبصره 1 ماده 41 قانون خدمت وظیفه عمومی) معاینه و در صورتیکه شورا تفاوت سن مشمول را به میزان مصرحه فوق تأیید نماید به مشمول ابلاغ خواهد شد که در مورد تصحیح شناسنامه خود از طریق مراجع ذیصلاح اقدام نماید، بدیهی است در صورتیکه طبق نظر شورای پزشکی مشمول در سنی قرار گیرد که باید بخدمت اعزام گردد بلافاصله بخدمت اعزام و چنانچه در سن معافیت قرار گیرد صدور و تحویل کارت معافیت مشارالیه منوط به ارائه شناسنامه تصحیح شده میباشد.

ماده 10 - در مورد کسانیکه ظاهراً در سنین مشمولیت قرار دارند و بعنوان عدم دریافت شناسنامه تقاضای صدور شناسنامه می‌نمایند اداره ثبت احوال محل، این قبیل افراد را جهت معاینه در شورای پزشکی بحوزه وظیفه عمومی محل معرفی و سپس برابر نظر شورا نسبت به صدور شناسنامه برای آنان اقدام خواهند نمود و حوزه‌های وظیفه عمومی بشرح ماده 9 در مورد آن‌ها طبق شناسنامه صادره اقدام می‌نمایند.

ماده 11 - در اسفند ماه هر سال طرح کلی نیازمندی سالیانه نیرو‌های نظامی و انتظامی که شامل نیازمندی هر دوره نیز خواهد بود و همچنین ترتیب تقدم تأمین نیازمندی‌ها وسیله ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران تهیه و پس از تصویب شورایعالی دفاع جهت اجراء به اداره وظیفه عمومی ابلاع [ابلاغ]خواهد شد.

ماده 12 - در مواقع ضروری واگذاری مشمولین خاص بطور دستجمعی یا انفرادی به نیرو‌های نظامی و انتظامی توسط ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران به اداره وظیفه عمومی ابلاغ خواهد شد.

ماده 13 - اداره وظیفه عمومی پس از وصول میزان نیازمندی هر یک از نیرو‌های نظامی و انتظامی از ستاد مشترک در هر مرحله اعزام مشمول با تشکیل کمیسیونی مرکب از نمایندگان ستاد مشترک و نیرو‌ها و سازمان‌هائی که دارای سهمیه میباشند سهمیه هر نیرو یا سازمان را از مشمولان موجود در هر حوزه وظیفه تعیین خواهد نمود.

ماده 14 - نیرو‌های نظامی و انتظامی موظفند پس از معین شدن سهمیه آن‌ها از هر حوزه مراتب را بمراکز آموزشی نیرو‌های مربوطه اطلاع دهند.

ماده 15 - چنانچه پس از تعیین سهمیه بر اساس مقررات ماده 13 این آئیننامه در حین اعزام تعداد مشمولان قابل اعزام اضافه بر سهمیه باشند اداره وظیفه عمومی موظف است تعداد مازاد را بر اساس ترتیب تقدم مصوبه شورایعالی دفاع با نظر ستاد مشترک و نیروی ذیربط تا حد نیازمندی هر مرحله اعزام مربوطه به همان نیرو اختصاص دهد.

ماده 16 - نحوه تقسیم و اختصاص مشمولان هر حوزه به نیرو‌ها و سازمان‌های نظامی و انتظامی به میزانی که مورد تصویب کمیسیون قرار گرفته است با اداره وظیفه عمومی خواهد بود.

ماده 17 - اداره وظیفه عمومی موظف است مشمولین هر نیرو را در مراکز آموزشی که قبلا تعیین شده است تحویل نماید.

ماده 18 - مراکز آموزشی نیرو‌های نظامی و انتظامی موظف به پذیرش مشمولانی که با هماهنگی قبلی ستاد نیرو یا سازمان مربوطه، بآنان اختصاص داده شده و از طرف اداره وظیفه عمومی معرفی گردند میباشند.

ماده 19 - هزینه اعزام و حمل و نقل و جیره بین راه کلیه مشمولان از مراکز اعزام تا مراکز آموزشی با ژاندارمری جمهوری اسلامی ایران خواهد بود، در محلهائی که وسیله نقلیه باندازه کافی موجود نبوده و امکان کمک و همیاری موجود باشد سایر نیرو‌های نظامی و انتظامی مساعدت‌های لازم را با حوزه‌های وظیفه عمومی اعزام کننده در حمل و نقل مشمولان بعمل خواهند آورد.

ماده 20 - هیچ یک از نیرو‌های نظامی و انتظامی مجاز به پذیرش مشمولین فاقد دفترچه آماده بخدمت یا دارای دفترچه آماده بخدمت بدون معرفی اداره وظیفه عمومی نخواهند بود.

ماده 21 - هر گاه مشمولان بدون معرفی اداره وظیفه عمومی بخدمت هر یک از نیرو‌های نظامی یا انتظامی پذیرفته شوند مدتی را که در آن نیرو‌ها خدمت نموده‌اند جزء خدمت وظیفه عمومی محسوب نگردیده و با آنان مانند مشمولینی که بخدمت اعزام نگردیده‌اند رفتار خواهد شد.

ماده 22 - مشمولانی که دفترچه آماده بخدمت دریافت داشته و وسیله حوزه وظیفه محل صدور شناسنامه یا محل سکونت جهت انجام خدمت بمراکز آموزشی تعیین شده اعزام گردیده‌اند ملزم به انجام خدمت در آن مرکز آموزشی بوده و چنانچه مجدداً ضمن معرفی خود بیکی از حوزه‌های دیگر وظیفه عمومی و یا معرفی بحوزه وظیفه اعزام کننده و کتمان اعزام قبلی دفترچه آماده بخدمت جدیدی دریافت داشته و بمرکز آموزشی دیگری اعزام گردند خدمت آنان در مرکز آموزشی بعدی جزء خدمت وظیفه عمومی محسوب نگردیده و با آنان مانند مشمولینی که بخدمت اعزام نگردیده‌اند رفتار خواهد شد.

ماده 23 - نیرو‌های نظامی و انتظامی بدون رعایت قانون خدمت وظیفه عمومی آئیننامه‌های اجرائی آن یا بدون صدور حکم از مراجع قضائی مجاز به ترخیص سربازان وظیفه در حین خدمت وظیفه عمومی نمی‌باشد.

ماده 24 - سپاه پاسداران انقلاب اسلامی میتواند مشمولان مورد نیاز خود را در هر دوره برابر ضوابط معینه از بین مشمولانی که دارای دفترچه آماده بخدمت میباشند انتخاب و مشخصات آنان را قبل از تاریخ اعزام بحوزه‌های وظیفه عمومی صادرکننده دفترچه آماده بخدمت اعلام نماید تا مشمولین مورد نظر از‌طریق آن حوزه‌ها در حد سهمیه تعیین شده بمراکز آموزشی سپاه معرفی شوند.

ماده 25 - در صورتیکه سهمیه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی از مشمولان اعلام شده در هر حوزه تأمین نشود در صورت درخواست سپاه بقیه سهمیه از سایر مشمولان تأمین خواهد شد.

ماده 26 - نیرو‌های نظامی و انتظامی که از مشمولین وظیفه استفاده مینمایند موظفند پس از انجام خدمت مقرر کارت پایان خدمت هر یک از پرسنل وظیفه را صادر نموده و در صورتیکه فاقد غیبت اولیه یا فرار از خدمت باشند بآنان تحویل و مراتب را کتباً با ذکر مشخصات بحوزه وظیفه محل صدور شناسنامه آنان‌اعلام نمایند

ماده 27 - اعزام بخدمت مشمولین از طریق حوزه‌های وظیفه صادرکننده دفترچه آماده به خدمت انجام میگردد، مگر در مواردیکه اداره وظیفه عمومی تغییر‌محل اعزام را ضروری بداند.

ماده 28 - کلیه مشمولان باید خدمت وظیفه عمومی را در نیرو‌های نظامی و انتظامی انجام دهند.

ماده 29- هرگاه سازمان‌های دولتی در زمان صلح بخواهند از پرسنل کادر ثابت و وظیفه نیرو‌های نظامی و انتظامی بطور دستجمعی یا انفرادی در امور تولیدی و‌عمرانی و تحقیقاتی و آموزشی و بهداشتی و درمانی موضوع اصل 147 قانون اساسی استفاده نمایند باید بالاترین مقام آن سازمان چگونگی استفاده از آنان را به نخست‌وزیری اعلام تا پس از‌تصویب هیأت دولت مراتب از آنطریق حسب مورد به ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران (در مورد نیرو‌های سه گانه) و وزارت کشور (در مورد‌نیرو‌های انتظامی) و ستاد مرکزی سپاه‌پاسدارن انقلاب اسلامی اعلام گردد تا در اختیار وزارت‌خانه‌ها و سازمان‌های درخواست کننده قرار گیرد.

ماده 30 - ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران با وزارت کشور یا سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در صورت عدم موافقت با اعزام پرسنل درخواستی چگونگی آن را به شورایعالی دفاع گزارش نموده و برابر تصمیم شورایعالی دفاع اقدام خواهند نمود.

ماده 31 - پرسنل وظیفه هر یک از نیرو‌های نظامی و انتظامی که در اجرای ماده 29 این آئیننامه بطور دستجمعی یا انفرادی در سازمان‌های دولتی بصورت مأمور خدمت می‌نمایند جمعی نیروی معرفی‌کننده محسوب میشوند و کارت پایان خدمت خود را نیز از همان نیرو دریافت خواهد نمود.

ماده 32 - مشمولان موضوع لایحه قانونی خدمت نیروی انسانی درمانی و بهداشتی مصوب 24 / 9 / 58 موظفند بحوزه‌های وظیفه عمومی ذیربط مراجعه نموده و مانند سایر مشمولان جهت انجام خدمت دوره ضرورت اعزام گردند.

ماده 33 - مشمولان ماده قبل مانند سایرین جهت طی دوره آموزش مقدماتی نظامی به مراکز آموزشی اعزام و پس از اتمام دوره آموزشی بدواً نیازمندی نیروهای نظامی و انتظامی از آنان تأمین گردیده و تعداد مازاد جهت انجام خدمت موضوع لایحه قانونی خدمت نیروی انسانی درمانی و بهداشتی در اختیار وزارت بهداری قرار خواهند گرفت.

ماده 34 - مدت آموزش مقدماتی نظامی مشمولینی که در اجرای ماده 33 این آئیننامه در اختیار وزارت بهداری قرار خواهند گرفت در احتساب خدمت موضوع لایحه مذکور ملحوظ خواهد شد.

ماده 35 - وزارت بهداری مشمولان معرفی شده را بخدمت پذیرفته و پس از انجام 5 سال خدمت مقرره با احتساب دوره آموزش نظامی مراتب را به حوزه وظیفه اعزام کننده مشمول اعلام و حوزه وظیفه ذیربط کارت معافیت از خدمت در زمان صلح برای آنان صادر خواهد نمود.

ماده 36 - مشمولان موضوع لایحه قانونی معافیت فارغ التحصیلان مراکز تربیت معلم از خدمت زیر پرچم مانند سایر مشمولان جهت طی دوره آموزش نظامی مقدماتی بمراکز آموزشی اعزام گردیده و پس از اتمام دوره آموزشی مذکور جهت انجام خدمت موضوع لایحه قانونی معافیت فارغ التحصیلان مراکز تربیت معلم در اختیار وزارت آموزش و پرورش قرار خواهند گرفت.

ماده 37 - مراکز تربیت معلم موظفند مشخصات فارغ التحصیلان مشمول خود را به حوزه وظیفه عمومی محل صدور شناسنامه آنان اعلام نمایند.

ماده 38 - وزارت آموزش و پرورش پس از انجام تعهد خدمت موضوع لایحه قانونی معافیت فارغ التحصیلان مراکز تربیت معلم مراتب را بحوزه وظیفه اعزام کننده آنان اعلام و حوزه وظیفه ذیربط کارت معافیت از خدمت دوره ضرورت در زمان صلح برای آنان صادر خواهند نمود.

ماده 39 - وزارت آموزش و پرورش موظف است اسامی مراکز تربیت معلم و تغییرات بعدی آن را به اداره وظیفه عمومی اعلام نماید.

ماده 40 - آموزشگاه فنون هواپیمائی موظف است مشخصات مشمولینی را که در اجرای ماده 8 قانون خدمت وظیفه عمومی تحت عنوان معلم خلبان و‌تکنیسین هواپیما استخدام نموده است پس از انجام تعهد مندرج در ماده 8 مذکور جهت صدور کارت معافیت از خدمت وظیفه عمومی بحوزه وظیفه عمومی محل صدور شناسنامه آنان اعلام نماید حوزه وظیفه عمومی ذیربط جهت این قبیل مشمولان کارت معافیت از خدمت وظیفه عمومی صادر خواهند [خواهد]نمود.

ماده 41 - شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران موظف است دانشجویان دوره چهار ساله آموزشی خود را که متعهد انجام ده سال خدمت در همان شرکت شده‌اند جهت طی دوره آموزش مقدماتی و تخصصی نظامی بر روی عرشه ناو‌های نیروی دریائی مستقیماً بآن نیرو معرفی و مشخصات کامل فارغ التحصیلان مزبور را به حوزه‌های وظیفه عمومی محل صدور شناسنامه آنان اعلام نماید.

ماده 42 - شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران موظف است مشخصات مشمولین را که تعهد موضوع ماده 9 قانون خدمت وظیفه عمومی را انجام داده‌اند بحوزه وظیفه عمومی محل صدور شناسنامه آنان اعلام نماید حوزه وظیفه عمومی ذیربط جهت این قبیل مشمولان کارت معافیت دوره ضرورت صادر خواهد نمود.

ماده 43 - مراکز تربیت معلم و شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران مجاز بپذیرش مشمولین غائب در مراکز تحصیلی مربوطه نمی‌باشند.

ماده 44 - آموزشگاه فنون هواپیمائی مجاز به استخدام مشمولین غائب در مشاغل معلم خلبانی و تکنیسین هواپیما موضوع ماده 8 قانون خدمت وظیفه عمومی نمی‌باشد.

ماده 45 - وزارت آموزش و پرورش، شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران، آموزشگاه فنون هواپیمائی موظفند مشخصات کامل مشمولینی را که بمنظور خدمت و یا تحصیل در مراکز آموزشی مربوطه پذیرفته‌اند بحوزه وظیفه عمومی محل صدور شناسنامه آنان جهت ثبت در دفتر وضعیت مشمولین اعلام دارند.

ماده 46 - چنانچه هر یک از مشمولین مواد 6 و 7 و 8 و 9 قانون خدمت وظیفه عمومی در هر مرحله از انجام تعهد مقرره خودداری نمایند وزارت بهداری، آموزش و پرورش، شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران و آموزشگاه فنون هواپیمائی حسب مورد موظفند مراتب را بحوزه وظیفه عمومی محل صدور شناسنامه مشمول اعلام دارند.

ماده 47 - حوزه‌های وظیفه ذیربط بوضع مشمولیت این قبیل افراد رسیدگی و در صورت بلامانع بودن مانند سایر مشمولین جهت انجام خدمت وظیفه عمومی اعزام خواهند نمود.

ماده 48 - مشمولین وظیفه عمومی مندرج در ماده 10 قانون خدمت وظیفه عمومی عبارتند از: 1 - دارندگان مدارک دکترای پزشکی، دندانپزشکی، داروسازی، دامپزشکی، متولدین 1328 و بعد از آن تا پایان پنجاه سالگی. 2 - دارندگان مدارک دکترای غیر گروه پزشکی و دارندگان مدارک فوق لیسانس و لیسانس متولدین 1334 و بعد از آن تا پایان پنجاه سالگی. 3 - دارندگان مدارک فوق دیپلم و دیپلم و کمتر از آن و اشخاص فاقد سواد متولدین 1338 و بعد از آن تا پایان پنجاه سالگی.

ماده 49 - وزارتخانه‌ها، ادارات و مؤسسات دولتی و وابسته بدولت، دفاتر اسناد رسمی، بانکها، شرکت‌های تعاونی، نهاد‌های قانونی، مؤسسات خصوصی که قانوناً انجام امور موضوع ماده 10 قانون خدمت وظیفه عمومی حسب مورد در زمره وظائف آنان بوده و یا در ارتباط با وظائف آنان قرار دارد موظفند از مشمولین موضوع ماده 48 این آئیننامه مدارک دال بر رسیدگی بوضع مشمولیت آنان را اخذ و جزو منضمات پرونده متشکله منظور نمایند.

ماده 50 - مدارک دال بر رسیدگی بوضع مشمولیت خدمت وظیفه عمومی بشرح زیر میباشند: ‌الف - کارت پایان خدمت دوره ضرورت (زیر پرچم سابق) ب - کارت معافیت دائم ج - کارت معافیت موقت (کفالت یا پزشکی و یا معافیت برادر یا فرزند اسیر) در مدت اعتبار آن. ‌د - گواهی اشتغال به تحصیل بر اساس کارت معافیت تحصیلی معتبر. ھ- گواهی صادره از نیرو‌های نظامی و انتظامی مبنی بر استخدام در نیرو‌های مذکور؛ و - گواهی صادره از نیرو‌های نظامی و انتظامی مبنی بر اشتغال بخدمت دوره ضرورت در نیرو‌های مذکور بدون داشتن غیبت اولیه. ‌ز - گواهی صادره از اداره وظیفه عمومی یا نواحی ژاندارمری در حد اختیار تفویضی توسط اداره وظیفه عمومی که حسب مورد بامضاء رئیس اداره وظیفه عمومی و یا فرمانده ناحیه ذیربط خواهد رسید. ح - گواهی اشتغال به تحصیل و یا خدمت در وزارت بهداری، وزارت آموزش و پرورش، سازمان کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران، آموزشگاه فنون هواپیمائی موضوع مواد 6 و 7 و 8 و 9 قانون خدمت وظیفه عمومی. ط - احکام صادره از محاکم صالحه در مورد ثبت معاملات مشمولین‌ی - دفترچه آماده بخدمت بدون مهر غیبت در مدت اعتبار آن. ک - کارت محرومیت از انجام خدمت وظیفه عمومی که باستناد قوانین قبلی صادر شده باشد.

ماده 51 - ارزش و اعتبار ارائه هر یک از مدارک موضوع ماده 50 از لحاظ انجام امور موضوع ماده 10 قانون خدمت وظیفه عمومی حسب مورد بشرح زیر‌است: الف - دارندگان کارت پایان خدمت دوره ضرورت یا کارت معافیت دائم میتوانند کلیه امور موضوع ماده 10 قانون خدمت وظیفه عمومی را انجام دهند. ب - دارندگان کارت معافیت موقت (کفالت یا پزشکی) در مدت اعتبار آن میتوانند موارد زیر را از امور موضوع ماده 10 قانون خدمت وظیفه عمومی انجام دهند: 1 - شرکت در آزمایشات رانندگی و اخذ گواهینامه. 2 - دریافت هر گونه وام و کمک‌های کشاورزی و صنعتی و دامداری و مسکن از طریق وزارتخانه‌ها و مؤسسات دولتی و وابسته بدولت و نهاد‌های قانونی. 3 - کاندیدا شدن جهت شورا‌ها و انجمن‌های قانونی. 4 - تحویل اصل گواهینامه یا پایان نامه دوره‌های تحصیلی دیپلم و بالاتر از وزارتخانه مربوطه. 5 - عضویت در شرکت‌های تعاونی. 6 - ثبت هر گونه نقل و انتقال غیر قهری اموال به طور مستقیم و غیر مستقیم در دفاتر اسناد رسمی. 7 - دریافت مستمری از سازمان‌های دولتی و وابسته و نهاد‌های قانونی. 8 - استخدام بصورت روزمزد - خرید خدمت در وزارتخانه‌ها و مؤسسات دولتی و وابسته بدولت و نهاد‌های قانونی و شرکت‌های دولتی. ج - دارندگان گواهی اشتغال به تحصیل بر اساس کارت معافیت تحصیلی معتبر در مدت اعتبار آن میتوانند موارد زیر را از امور موضوع ماده 10 قانون خدمت وظیفه عمومی انجام دهند: 1 - شرکت در آزمایشات رانندگی و اخذ گواهینامه. 2 - دریافت هر گونه وام و کمک‌های کشاورزی و صنعتی و دامداری و مسکن از طریق وزارتخانه‌ها و مؤسسات دولتی و وابسته به دولت و نهاد‌های قانونی. 3 - کاندیدا شدن جهت شورا‌ها و انجمن‌های قانونی. 4 - عضویت در شرکت‌های تعاونی. 5 - ثبت هر گونه نقل و انتقال غیر قهری اموال بطور مستقیم و غیر مستقیم در دفاتر اسناد رسمی. 6 تحویل اصل گواهی‌نامه یا پایان‌نامه دوره‌های تحصیلی دیپلم و بالاتر از وزارتخانه مربوطه. 7 دریافت مستمری از سازمان‌های دولتی و وابسته و نهاد‌های قانونی. 8 استخدام به صورت روزمزد- خرید خدمت در وزارت‌خانه‌ها، مؤسسات دولتی و وابسته به دولت و نهاد‌های قانونی شرکت‌های دولتی. د - دارندگان گواهی صادره از نیرو‌های نظامی و انتظامی مبنی بر استخدام در نیرو‌های مذکور میتوانند موارد زیر را از امور موضوع ماده 10 قانون خدمت وظیفه‌عمومی انجام دهند: 1 - شرکت در آزمایشات رانندگی و اخذ گواهینامه. 2 - دریافت هرگونه وام و کمک‌های کشاورزی و صنعتی و دامداری و مسکن از طریق وزارتخانه‌ها و مؤسسات دولتی و وابسته به دولت و نهاد‌های قانونی. 3 - تحویل اصل گواهینامه یا پایان‌نامه دوره‌های تحصیلی دیپلم و بالاتر از وزارتخانه‌های مربوطه. 4 - عضویت در شرکت‌های تعاونی. 5 - ثبت هر گونه نقل و انتقال غیر قهری اموال بطور مستقیم و غیر مستقیم در دفاتر اسناد رسمی. ھ - دارندگان گواهی صادره از نیرو‌های نظامی و انتظامی مبنی بر اشتغال بخدمت دوره ضرورت میتوانند موارد زیر را از امور موضوع ماده 10 قانون خدمت وظیفه عمومی انجام دهند: 1 - شرکت در آزمایشات رانندگی و اخذ گواهینامه. 2 - دریافت هر گونه وام و کمک‌های کشاورزی و صنعتی و دامداری و مسکن از طریق وزارتخانه‌ها و مؤسسات دولتی و وابسته به دولت و نهاد‌های قانونی. 3 - تحویل اصل گواهینامه یا پایان‌نامه دوره‌های تحصیلی دیپلم و بالاتر از وزارتخانه مربوطه. 4 - عضویت در شرکت‌های تعاونی. 5 - ثبت هر گونه نقل و انتقال غیر قهری اموال بطور مستقیم در دفاتر اسناد رسمی. 6 - دریافت مستمری از سازمان‌های دولتی و وابسته و نهاد‌های قانونی. ز - دارندگان گواهی صادره از اداره وظیفه عمومی یا نواحی ژاندارمری در حد اختیار تفویضی میتوانند اموری را که در گواهی صادره ذکر شده است انجام دهند. ح - دارندگان دفترچه آماده بخدمت بدون مهر غیبت در مدت اعتبار آن میتوانند موارد زیر را از امور موضوع ماده 10 قانون خدمت وظیفه عمومی انجام دهند: 1 - دارندگان دفترچه آماده بخدمت بدون مهر غیبت در مدت اعتبار آن چنانچه موفق به انجام مراحل ثبت نام و آزمون صدور گواهی‌نامه شدند گواهی‌نامه صادر و‌به آنان تحویل خواهد شد. 2 - دریافت مستمری از سازمان‌های دولتی و وابسته و نهاد‌های قانونی. 3 - استخدام بصورت روزمزد - خرید خدمت در وزارتخانه‌ها و مؤسسات دولتی و وابسته به دولت و نهاد‌های قانونی و شرکت‌های دولتی. ط - دارندگان گواهی اشتغال به تحصیل و یا خدمت در وزارت بهداری و وزارت آموزش و پرورش و آموزشگاه فنون هواپیمائی و شرکت کشتیرانی جمهوری‌اسلامی ایران موضوع مواد 6 - 7 - 8 - 9 قانون خدمت وظیفه عمومی میتوانند موارد زیر را از امور موضوع ماده 10 قانون خدمت وظیفه عمومی انجام دهند: 1 - شرکت در آزمایشات رانندگی و اخذ گواهینامه. 2 - دریافت هر گونه وام و کمک‌های کشاورزی و صنعتی و دامداری و مسکن از طریق وزارتخانه‌ها و مؤسست دولتی و وابسته به دولت و نهاد‌های قانونی. 3 - کاندیدا شدن جهت شور‌ها و انجمن‌های قانونی. 4 - عضویت در شرکت‌های تعاونی. 5 - ثبت هر گونه نقل و انتقال غیر قهری اموال بطور مستقیم و غیر مستقیم در دفاتر اسناد رسمی.‌ی - دارندگان احکام صادره از محاکم صالحه در مورد ثبت معاملات مشمولین میتوانند امور مربوط به ثبت معاملات غیر قهری آنان را در حدی که در حکم قید شده است انجام دهند. ک - دارندگان کارت محرومیت از انجام خدمت وظیفه عمومی که باستناد قوانین قبلی صادر شده است میتوانند کلیه امور موضوع ماده 10 قانون خدمت وظیفه عمومی را با رعایت قوانین مربوطه انجام دهند.

ماده 52 - مسئولین یا متصدیان سازمان‌های مجری ماده 10 قانون خدمت وظیفه عمومی موظفند حسب مورد در موقع انجام امور موضوع ماده مذکور تاریخ تولد اشخاص را با توجه به مواد 8 و 9 و 10 این آئیننامه در اسناد و مدارک تنظیمی قید نمایند.

ماده 53 - در زمان جنگ و بسیج همگانی در صورت لزوم مشمولینی که بعلتی در زمان صلح از خدمت دوره ضرورت معاف شده‌اند بخدمت احضار و از حقوق و مزایای مشمولین دوره احتیاط هم طبقه خود استفاده خواهند نمود.

ماده 54 - احضار مشمولین فوق پس از پیشنهاد ستاد مشترک ارتش و تصویب شورایعالی دفاع با اداره وظیفه عمومی خواهد بود اداره وظیفه عمومی مراتب را از طریق رسانه‌های گروهی باطلاع عموم رسانیده و احضارشدگان را مانند سایر مشمولین بخدمت اعزام خواهد نمود.

ماده 55 - مشمولانی که با طی دوره دانشکده‌ها و آموزشگاه‌های نظامی و انتظامی برای خدمت در کادر ثابت استخدام میشوند اگر مدت تحصیل از دو سال کمتر باشد مدتی از دوره خدمت آنان به نسبت کسری خدمت تا دو سال جزء خدمت دوره ضرورت محسوب خواهد شد.

ماده 56 - در صورتیکه محصلین کادر ثابت مراکز آموزش نیرو‌های نظامی و انتظامی قبل از نیل بدرجه (یا پایان دوره آموزشی در مورد سپاه پاسداران و کمیته‌های انقلاب اسلامی) مستعفی یا اخراج شوند مدت آموزش جزء خدمت دوره ضرورت محسوب نگردیده و دو سال خدمت دوره ضرورت را انجام خواهند داد.

ماده 57 - محصلین کادر ثابت مراکز آموزش نظامی و انتظامی چنانچه بعلت عدم صلاحیتی که ناشی از اراده آنان نباشد اخراج شوند مدت تحصیل آنان در‌مراکز فوق جزو خدمت دوره ضرورت محسوب خواهد شد. در صورتیکه مدت آموزش معادل یا بیشتر از مدت خدمت دوره ضرورت باشد کارت پایان خدمت دوره ضرورت آنان توسط قسمت مربوطه صادر و تحویل خواهد شد و در صورتیکه مدت آموزش کمتر از مدت خدمت دوره ضرورت باشد کسری آنرا تا دو‌سال در همان نیرو یا سازمان انجام داده و کارت پایان خدمت دوره ضرورت را دریافت خواهند نمود.

ماده 58 - تشخیص ارادی یا غیر ارادی بودن عدم صلاحیت با شورا یا مرجع تصمیم گیرنده در مورد اخراج دانشجو یا دانش‌آموز میباشد.

ماده 59 - محصلین مراکز آموزشی کادر ثابت نیرو‌های نظامی و انتظامی چنانچه قبل از نیل بدرجه (یا پایان دوره آموزش در مورد کمیته و سپاه) بعلت بیماری برکنار گردند در صورتیکه مدت آموزش معادل مدت خدمت دوره ضرورت یا بیشتر آن باشد کارت پایان خدمت دوره ضرورت توسط قسمت مربوطه صادر و به آنان تحویل خواهد شد. چنانچه مدت آموزش کمتر از مدت خدمت دوره ضرورت باشد به نزدیکترین حوزه وظیفه عمومی محل معرفی و در شورای پزشکی معاینه گردیده و در صورتیکه طبق مقررات این آئیننامه قادر بانجام خدمت و بلامانع تشخیص داده شوند جهت ادامه بقیه خدمت دوره ضرورت بقسمت مربوطه اعزام خواهند شد.

ماده 60 - افسران و همافران و درجه داران کادر ثابت نیرو‌های نظامی و انتظامی و اعضاء ثابت سپاه پاسداران و کمیته‌های انقلاب در صورتیکه بموجب مقررات استخدامی مربوطه از خدمت اخراج و یا مستعفی شوند مدت تحصیل آنان در مراکز آموزشی قبل از نیل بدرجه (یا پایان دوره آموزشی در مورد کمیته و سپاه) جزو خدمت دوره ضرورت محسوب نخواهد شد و چنانچه مدت خدمت آنان بعد از نیل به درجه یا پایان دوره آموزش (مدت خدمت افسری، همافری، درجه داری عضویت ثابت سپاه و کمیته) معادل مدت دوره ضرورت یا بیشتر از آن باشد کارت پایان خدمت دوره ضرورت آنان توسط قسمت محل خدمت صادر و تحویل خواهد شد در صورتیکه مدت خدمت آنان کمتر از مدت خدمت دوره ضرورت باشد چنانچه قادر به انجام خدمت و بلامانع باشند بقیه خدمت دوره ضرورت را با درجه سربازی وظیفه در قسمت مربوطه انجام داده و کارت پایان خدمت دوره ضرورت دریافت خواهند نمود.

ماده 61 - مراکز آموزش نیرو‌های نظامی و انتظامی موظفند مشخصات کامل مشمولانی را که جهت تحصیل پذیرفته‌اند بحوزه وظیفه عمومی محل صدور شناسنامه آنان اعلام نمایند.

ماده 62 - مشمولانی که بعنوان کارمند رسمی با تعهد خدمت در نیرو‌های نظامی و انتظامی استخدام شوند پس از انجام تعهد از خدمت دوره ضرورت معاف خواهند شد.

ماده 63 - مدت تعهد مزبور در مورد کارمندانی که از گروه پزشکی و فنی بوده و دارای مدرک تحصیلی فوق دیپلم و بالاتر باشند در نقاط عادی 6 سال و در نقاط‌بد آب و هوا 4 سال خواهد بود و در مورد سایر کارمندان در نقاط عادی 9 سال و در نقاط بد آب و هوا 6 سال خواهد بود.

ماده 64 - نیرو‌های نظامی و انتظامی استخدام کننده کارمند موظفند در طول مدت خدمت به آنان آموزش نظامی عمومی بدهند.

ماده 65 - آن عده از کارمندان فوق که بعلت انتزاع قسمت مربوطه از نیرو‌های نظامی و انتظامی بیکی از وزارتخانه‌ها یا سازمان‌های دولتی و وابسته بدولت و یا شهرداری و هلال احمر یا نهاد‌های قانونی منتقل شوند بقیه مدت تعهد خود را در سازمان جدید انجام خواهند داد و چنانچه این قبیل کارمندان قبلا دوره آموزش نظامی را طی ننموده باشند سازمان‌های مذکور موظفند با همکاری نیرو‌های نظامی و انتظامی ترتیب آموزش نظامی آنان را بدهند.

ماده 66 - نیرو‌های نظامی و انتظامی و همچنین وزارتخانه‌ها و سازمان‌های مندرج در ماده 65 موظفند پس از انجام تعهد مراتب را ضمن ارسال یکبرگ تصویر شناسنامه به حوزه وظیفه عمومی محل صدور شناسنامه کارمندان اعلام دارند. حوزه وظیفه ذیربط کارت معافیت از خدمت دوره ضرورت جهت آنان صادر خواهد نمود.

ماده 67 - چنانچه کارمندان مذکور قبل از انجام تعهد از خدمت مستعفی و یا اخراج شوند نیرو‌های نظامی و انتظامی و سازمان مربوطه موظفند مراتب را بحوزه وظیفه عمومی محل صدور شناسنامه آنان اعلام دارند.

ماده 68 - چنانچه کارمندان مذکور قبل از انجام تعهد بنا بر تشخیص نیرو‌های نظامی و انتظامی و سازمان مربوطه بعللی خارج از اعمال ارادی از خدمت برکنار شوند در صورتیکه مدت خدمت آنان حداقل در نقاط عادی 5 سال و در نقاط بد آب و هوا 3 سال باشد از انجام خدمت دوره ضرورت معاف خواهند بود چنانچه کمتر از مدت‌های مذکور خدمت نموده باشند به ازاء هر یکسال کسری 4 ماه خدمت دوره ضرورت انجام خواهند داد که در هر حال مدت خدمت دوره ضرورت آنان کمتر از 4 ماه نخواهد بود.

ماده 69 - سربازان وظیفه‌ای که حین انجام خدمت دوره ضرورت با داشتن حداقل گواهینامه دوره ابتدائی و سپردن تعهد 5 سال خدمت پیمانی برای خدمت در مشاغل سازمانی مورد نیاز نیرو‌های نظامی و انتظامی استخدام گردند دو سال از خدمت آنان در صورت انجام تعهد بمنزله خدمت دوره ضرورت محسوب‌خواهد شد.

ماده 70 - نیرو‌های نظامی و انتظامی استخدام کننده مشمولین فوق موظفند پس از انجام تعهد کارت پایان خدمت دوره ضرورت برای آنان صادر و تحویل نمایند.

ماده 71 - چنانچه مشمولین فوق قبل از انجام تعهد بهر علت مستعفی و یا از خدمت برکنار گردند و مشمولین معافیت‌های قانونی نباشند با احتساب مدتی از‌دوره ضرورت که قبل از استخدام انجام داده‌اند بقیه خدمت دوره ضرورت را تا دو سال در نیروی مربوطه انجام خواهند داد.

ماده 72 - نیرو‌های نظامی و انتظامی مراتب را در مورد مشمولین ماده فوق ضمن ارسال یکبرگ تصویر شناسنامه بحوزه وظیفه عمومی محل صدور‌شناسنامه آنان اعلام خواهند نمود.

ماده 73 - استخدام پرسنل وظیفه‌ای که با داشتن غیبت اولیه بخدمت دوره ضرورت اعزام شده‌اند تحت هر عنوان در نیرو‌های نظامی و انتظامی مجاز نمی‌باشد.

ماده 74 - نیرو‌های نظامی و انتظامی مذکور در این آئیننامه عبارتند از: ‌الف - وزارتین دفاع و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران. ب - ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران. ج - ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران. ‌د - نیرو‌های سه گانه ارتش جمهوری اسلامی ایران. ھ - ژاندارمری و شهربانی جمهوری اسلامی ایران؛ و - کمیته‌های انقلاب اسلامی ایران ز - همچنین ستاد‌ها - ادارات - یگان‌ها - و شرکت‌های تابعه و وابسته به آنها. ح - پلیس قضائی.

ماده 75 - مشمولانی که وارد خدمت دوره ضرورت میشوند طبق آئیننامه‌های ارتش جمهوری اسلامی ایران نسبت به انقلاب اسلامی و نظام جمهوری اسلامی و قانون اساسی و‌مقام رهبری (فرماندهی کل نیرو‌های مسلح جمهوری اسلامی ایران) سوگند وفاداری یاد خواهند کرد.