فصل اول - برات
مبث اول صورت برات
← اتی که باید به ثبت برسد به موجب نظامنامه معین خواهد کرد.
قوانین
فصل اول - برات
ماده 223
ماده 223_ برات علاوه بر اضاءیا مهر هر برات دهنده باید دارای شرایط ذیل باشد-
1 _ قید کلمه (برات) در روی ورقه.
2 _ تاریخ تحریر(روزوماه وسال)
3 _ اسم شخصی که باید برات را تادیه کند.
4 _ تعین مبلغ برات.
5 _ تاریخ تادییه وجه برات.
6 _ مکان تادییه وجه برات اعم ازاینکه محل اقامت محال علیه باشد. یا محال دیگر.
7 _ اسم شخصی که برات دروجه یاحواله کرد اوبرداخته می شود.
8 _ تصریح به اینکه نسخه اول یا دوم یا سوم یا چهارم الخ است.
47
ماده 224
ماده 224_ برات ممکن است بحواله کرد شخص دیگر باشد یا بحواله کرد خود برات دهنده.
ماده 225
ماده 225_ تاریخ تحریر و مبلغ برات با تمام حروف نوشته می شود. اگر مبلغ بیش ازیکدفه به تمام حروف نوشته شده و بین آنها اختلاف باشد مبلغ با حروف معترابست.
ماده 226
ماده 226_ در صورتی که برات متضمن یکی از شرایط اساسی مقرر در فقرات 2، 3، 4، 5، 6، 7 و 8 ماده 223 نباشد مشمول مقررات راجع به بروات تجاری نخواهد بود.
ماده 227
ماده 227_ برات ممکن است به دستور حساب شخص دیگری صادر شود.
مبحث دوم
در قبول و نکول
ماده 228
ماده 228_ قبولی برات درخود برات با قید تاریخ نوشته شده امضایا مهرمی شود. در صورتی که برات به عهد ازرویت باشد تاریخ قبولی با تمام حروف نوشته خواهد شد.
ماده 229
ماده 229_ هر عبارتی که محال علیه در برات نوشته امضایامهر کند قبولی محصول است مگراینکه صریحاعبارت مشعربرعدم قبول باشد. اگر عبارت فقط مشعربرعدم قبول یک جزء از برات باشدیقیه وجه برات قبول شده محصور است در صورتی که محال علیه بدون تحریر هیچ عبارتی برات را امضایامهر نماید برات قبول شده محصول می شود.
ماده 230
ماده 230_ قبول کننده برات ملزم است وجه آن را سروعده تادییه نماید.
ماده 231
ماده 231_ قبول کننده حق نکول ندارد.
ماده 232
ماده 232_ ممکن است قبولی منحصر به یک قسمت ازوجه برات باشد دراینصورت دارنه برات باید برای بقیه اعتراض نماید.
ماده 233
ماده 233_ اگر قبولی مشروط به شرط نوشته شد برات نکول شده محصور می شود و لی معهدزا قبول کننده به شرط در حدود شرطی که نوشته مسئول پرداخت وجه برات است.
ماده 234
ماده 234_ در قبولی براتی که وجه آن در خارج از محل اقامت قبول کننده باید تادییه شود تصریح به مکان تادییه ضروری است.
ماده 235
ماده 235_ برات باید به محض ارائه یا منتهی درظرف 24 ساعت از تاریخ ارائه قبول یا نکول شود.
ماده 236
ماده 236_ نکول برات باید بموجب تصدیق نامه که رسمیا تنظیم می شود محصول گرد تصدیق نامه مزبور موسم است به اعتراض (پروتست) نکول.
ماده 237
ماده 237_ پس از اعتراض نکول ظهرنویسها و برات دهنده به تقاضای دارنه برات باید ضامنی برای تادییه وجه آن درسروده بدهند یا وجه برات را به انضمام مخارج اعتراض اعتراف نامه و مخارج برات رجوعی (آگر باشد) فورا تادییه نمایند.
ماده 238
ماده 238_ اگر بر علیه کسی که براتی را قبول کرده و لی وجه آن را نیرداخته اعتراض عدم تادییه شود دارنه براتی نیزکه همان شخص قبول کرده و لی هنوزموعد پرداخت آن نرسیده است می تواند از قبول کننده تقاضا نماید که برای پرداخت وجه آن ضامن دهد یا پرداخت آن رابه نحودیگری تضمین کند.
مبحث سوم
در قبولی شخص ثالث
ماده 239
ماده 239_ هرگاه براتی نکول شد و اعتراض بعمل آمد شخص ثالثی می تواند آنرا بنام برات دهنده یا یکی از ظهرنویسها قبول کندی قبولی شخص ثالث باید دراعتراض نامه قید شده و به امضاءوبرسد.
ماده 240
ماده 240_ بعد از قبولی شخص ثالث نیزتا برات تادییه نشده کلیه حقوقی که برای دارنه برات ازنکول آن درمقابل برات دهنده و ظهرنویسها حاصل می شود محفوظ خواهد بود.
مبحث چهارم
دروعده برات
ماده 241
ماده 241_برات ممکن است به رویت باشد یا به وعده یک یا جند ماه ازرویت برات،یا به وعده
یک یا چند روزیا یک یا چند ماه ازتاریخ برات ممکن است پرداخت به روزمعینی موکول شده باشد.
ماده 242
ماده 242_هرگاه برات بی وعده قبول شد باید فورا پرداخته شود.
ماده 243
ماده 243_موعد پرداخت براتی که یک یا چند روزیا یک یا چند ماه ازرویت وعده دارد به وسیله تاریخ قبولی یا
تاریخ اعتراض نامه نکول معین می شود.
ماده 244
ماده 244_اگرموعد پرداخت برات با تعطیل رسمی تصادف کرد باید روز بعد ازتعطیل تادییه شود.
تبصره
تبصره _ همین قاعده درمورد سایراوراق تجارتی نیزراعیت خواهد شد.
مبحث پنجم
ظهرنویسی
ماده 245
ماده 245_انتقال برات به وسیله ظهرنویسی بعمل می آید.
ماده 246
ماده 246_ظهرنویسی باید به امضاءظهرنویس برسد ممکن است درظهرنویسی تاریخ واسم کسی که برات به
اوانتقال داده می شود قید گردد.
ماده 247
ماده 247_ظهرنویسی حاکی ازانتقال برات است مگراینکه ظهرنویس وکالت دروصول را قید نموده باشد که
دراین صورت انتقال برات واقع نشده ولی دارنده برات حق وصول ولدی الاقتضاءحق اعتراض واقامه دعوی برای
وصل خواهد داشت جزدرمواردی که خلاف این دربرات تصریح شده باشد.
ماده 248
ماده 248_هرگاه ظهرنویس درظهرنویسی تاریخ مقدمی قید کند مزورشناخته می شود.
مبحث ششم
مسئولیت
ماده 249
ماده 249_برات دهنده کسی که برات را قبول کرده وظهرنویسها درمقابل دارنده برات مسئولیت تضامنی دارند.
دارنده برات درصورت عدم تادییه واعتراض می تواند بهرکدام ازآنها که بخواهد منفرد ایا به چند نفریا به تمام آنها
مجتمعا رجوع نماید.
همین حق را هریک ازظهرنویسها نسبت به برات دهنده وظهرنویسهای ما قبل خود دارد.
اقامه دعوی برعلیه یک یا چند نفرازمسئولین موجب اسقاط حق رجوع به سایرمسئولین برات نیست،اقامه کننده
دعوی ملزم نیست ترتیب ظهرنویسی را ازحیث تاریخ رعایت کند ضامنی که ضمانت برات دهنده یا محال علیه یا
ظهرنویسی را کرده فقط با کسی مسئولیت تضامنی دارد که ازاوضمانت نموده است.
ماده 250
ماده 250_هریک ازمسئولین تادییه برات می تواند پرداخت را به تسلیم برات واعتراضنامه وصورت حساب
متفرعات ومخارج قانونی که باید بپردازد موکول کند.
ماده 251
ماده 251_هرگاه چند نفرازمسئولین برات ورشکست شوند دارنده برات می تواند درهریک ازغرما یا درتمام غرما
برای وصول تمام طلب خود(وجه برات ومتفعارات ومخارج قانونی)داخل شود تا اینکه طلب خود را کاملا وصول
نماید مدیرتصفیه هیچیک ازورشکستگان نمی تواند برای وجهی که به صاحب چنین طلب پرداخته می شود به
مدیرتصفیه ورشکستنه دیگررجوع نماید مگردصوری که مجموع وجهی که ازدارائی تمام ورشکستگان به صاحب
طلب تخصیص می یابد بیش ازمیزان طلب او باشد دراین صورت مازاد باید به ترتیب تاریخ تعهد تا میزان وجهی
که هرکدام پرداخته اند جزءدارائی ورشکستگان محصوب گردد که به سایرورشکسته ها حق رجوع دارند.
تبصره
تبصره - مفاد این ماده درمورد ورشکستگی هرچند نفری نیز که برای پرداخت یک دین مسئولیت تضامنی داشته باشد مرعی خواهد بود.
مبحث هفتم
درپرداخت
ماده 252
ماده 252 - پرداخت برات بانوع پولی که درآن معین شده بعمل می آید.
ماده 253
ماده 253 - اگردارنه برات به برات دهنده یا کسی که برات به اومنتقل کرده است پولی غیرازآن نوع که دربرات تعیین شده است بدهد و آن برات درنتیجه نکول یا امتناع ازقبول ویا عدم تادیه اعتراض شود دارنه برات می تواند ازدهنه برات یا انتقال دهنده نوع پولی را که داده یا نوع پولی که دربرات معین شده مطالبه کند ولی
ماده 254
ماده 254 - برات به وعده باید روزآخروعده پرداخته شود.
ماده 255
ماده 255 - روززویت دربرواتی که به وعده ازروویت است وروزصدوربرات دربرواتی که به وعده ازتاریخ صدوراست حساب نخواهد شد.
ماده 256
ماده 256 - شخصی که وجه برات را قبل ازموعود تادیه نموده درمقابل اشخاصی که نسبت به وجه برات حقی دارنه مسئول است.
ماده 257
ماده 257 - اگردارنه برات به کسی که قبول نوشته مهلتی برای پرداخت بدهد به ظهرنویس های ما قبل خود وبرات دهنده که به مهلت مزبوررضایت نداده اند حق رجوع نخواهد داشت.
ماده 258
ماده 258 - شخصی که درسرعده وجه برات را می پردازد بری الذمه محصول می شود مگرانکه وجه برات قانونا درنزد اوتوقیف شده باشد.
ماده 259
ماده 259 - پرداخت وجه برات ممکن است به موجب نسخه ثانی یا ثالث یا رابع الخبه عمل آید درصورتی که درروی آن نسخه قید شده باشد که پس ازپرداخت وجه بموجب این نسخه نسخه دیگرازاعتبارساقط است.
ماده 260
ماده 260 - شخصی که وجه برات را برحسب نسخه بپردازد که درروی آن قبولی نوشته نشده درمقابل شخصی که نسخه قبولی شده را دارد مسئول پرداخت وجه آن است.
ماده 261
ماده 261 - درصورت گم شدن براتی که هنوزقبول نشده است صاحب آن می تواند وصول وجه آن را برحسب نسخه ثانی یا ثالث یا رابع الخ تقاضا کند.
ماده 262
ماده 262 - اگرنسخه مفقود نسخه باشد که قبولی درروی آن نوشته شده تقاضای پرداخت ازروی نسخه های دیگرفقط بموجب امر محکمه پس ازدادن ضامن بعمل می آید.
ماده 263
ماده 263 - اگرشخصی که برات را گم کرده اعم ازاین که قبولی نوشته شده یا نشده باشدمی تواند نسخه ثانی یا ثالث یا رابع الخ را تحصیل نماید پس ازاثبات اینکه برات متعلق به اواست می تواند با دادن ضامن تادیه وجه آن را بموجب امر محکمه مطالبه کند.
ماده 264
ماده 264 - اگربا وجود تقاضایی که درمورود مواد 261 و262و263 بعمل آمده است ازتادیه وجه برات امتناع شود صاحب برات مفقود می تواند تمام حقوق خود را به موجب اعتراضنامه محفظ بدارد.
ماده 265
ماده 265 - اعتراضنامه مذکوردر ماده فوق باید درظرف بیست وچهارساعت ازتاریخ وعده برات تنظیم شده ودرمواعد وترتیبی که دراین قانون برای ابلاغ اعتراضنامه معین شده است به برات دهنده وظهرنویسها ابلاغ گردد
ماده 266
ماده 266 - صاحب برات مفقود برای تحصیل نسخه ثانی باید به ظهرنویسی که بلافضله قبل ازاوبوده است رجوع نماید.
ظهرنویس مزبورملزم است به صاحب برات اختیارمراجعه به ظهرنویس ما قبل خود داده وراهنمای کندوههمچنین هرظهرنویسی باید اختیاروجوه به ظهرنویس ما قبل خود بدهد تا به برات دهنده برسد،مخارج این اقدامات برعهده برات مفقود خواهد بود.
ظهرنویس درصورت امتناع ازدادن اختیارمسئول تادیه وجه برات وخساراتی است که برصاحب برات مفقود وارد شده است.
ماده 267
ماده 267 در صورتی که ضامن برات مفقود (رجوع به مواد 263 و 262) مدتی برای ضمانت خودمعین نکرده باشدمدت ضمان سه سال است و هرگاه درظرف این سه سال رسما مطالبه یا اقامه دعوی نشده باشد دیگرازاین حیث دعوی برعلیه اودرمحکمه مسمع نخواهد بود.
ماده 268
ماده 268 اگرمیلغی ازوجه برات پرداخته شود به همان اندازه برات -دهنه وظهرنویسها بری می شوند ودارنده برات فقط نسبت به بقیه می تواند اعتراض کند.
ماده 269
ماده 269 محکم نمی تواند بدون رضایت صاحب برات برای تادییه وجه برات مهلتی بدنه.
مبحث هشتم
تادییه وجه برات به واسطه شخص ثالث
ماده 270
ماده 270 هرشخص ثالثی می تواند ازطرف برات دهنده یا یکی ازظهرنویسها وجه برات اعتراض شده را کارسازی نماید دخالت شخص ثالث وپرداخت وجه باید دراعتراضنامه یا درذیل آن قید شود.
ماده 271
ماده 271 شخص ثالثی که وجه برات را پرداخته دارای تمام حقوق وظایف دارنده برات است.
ماده 272
ماده 272 اگروجه برات را شخص ثالث ازطرف برات دهند پرداخت تمام ظهرنویسها بری الذمه می شوندواگرپرداخت وجه ازطرف یکی ازظهرنویسها بعمل آید ظهرنویسهای بعد ازاوبری الذمه اند.
ماده 273
ماده 273 اگردوشخص متفقا هریک ازجانب یکی ازمسئولین برات برای پرداخت وجه حاضرشوند پیشنهاد آن کسی پذیرفته است که تادییه وجه ازطرف اوعده زیادتری ازمسئولین رابری الذمه می کند اگرخود محال علیه پس ازاعتراض برای تادییه وجه حاضرشود برهشخص ثالثی ترجیح دارد.
مبحث نهم
حقوق ووظایف دارنده برات
ماده 274
ماده 274نسبت به برواتی که وجه آن باید درایران به رویت یا به وعده ازرویت تادییه شود اعم ازاینکه برات درایران صادرشده باشد یا درخارجه دارنده برات مکلف است پرداخت یا قبولی آن را درظرف یکسال ازتاریخ برات مطالبه نماید والاحق رجوع به ظهرنویسها وهمچنین به برات دهنده که وجه برات را به محال علیه رسانیده است نخواهد داشت.
ماده 275
ماده 275 اگردربرات اعم ازاینکه درایران صادرشده باشد یا درخارججه برای تقاضای قبولی مدت بیشرتری یا کمتری مقررشده باشد حق دارنده برات باید درهمان مدت قبولی برات را تقاضا نماید والا حق رجوع به ظهرنویسها وبرات دهنده که وجه برات را به محال علیه رسانیده است نخواهد داشت.
ماده 276
ماده 276 اگرظهرنویسی برای تقاضای قبولی مدتی معین کرده باشد دارنده برات باید درمدت مزبورتقاضای قبولی نماید والا درمقابل آن ظهرنویس نمی تواند ازمقررات مربوطه به بروات استفاده کند.
ماده 277
ماده 277 هرگاه دارنده برات به رویت یا به وعده که دریکی ازشهرهای ایران صادروباید درمالک خارجه تادییه شود درمواعدمقرردرمواد فوق.قبولی نوشتن یا پرداخت وجه را مطالبه نکرده باشد مطابق مقررات همان مواد حق اوساقط خواهد شد.
ماده 278
ماده 278 مقرورات فوق مانع نخواهد بود که بین دارنده برات وبرات -دهنه وظهرنویسها قرارداد دیگری مقررگردد.
ماده 279
ماده 279 دارنده برات باید روزوعده وجه برات را مطالبه کند.
ماده 280
ماده 280 امتیاع ازتادییه وجه برات باید درظرف ده روزازتاریخ وعده به وسیله نوشته ای که اعتراض عدم تادییه نامیده می شود معلوم گردد.
ماده 281
ماده 281 اگروزدهم تعطیل باشد اعتراض روزبعد آن بعمل خواهد آمد.
ماده 282
ماده 282 نه فوت محال علیه ونه ورشکستگی اونه اعتراض نکولی دارنده برات را ازاعتراض عدم تادییه مستغنی نخواند کرد.
ماده 283
ماده 283 در صورتی که قبول کننده برات قبل از عوده ورشکست شود حق اعتراض برای دارنده برات باقی است.
ماده 284
ماده 284 دارنده براتی که به علت عدم تادیه اعتراض شده است باید درظرف ده روز از تاریخ اعتراض عدم تادیه را به وسیله اظهارنامه رسمی یا مراحل سفارشی دوقطبی به کسی که برات را به اواگذار نموده اطلاع دهد.
ماده 285
ماده 285 هریک از ظاهرنیسها نیز باید درظرف ده روز از تاریخ دریافت اطلاع نامه فوق آن را به همان وسیله به ظاهرنیس سابق خود اطلاع دهد.
ماده 286
ماده 286 اگر دارنده براتی که با استفاده در ایران تادیه شود و بعلت عدم پرداخت اعتراض شده بخواهد از حقی که برای اومقرد را استفاده کند باید درظرف یکسال از تاریخ اعتراض اقامه دعوی نماید.(اصلاحی 26/1/58).
ماده 249
ماده 249 برای هرگاه محل اقامت مدعی علیه خارج از محل باشد که وجه برات باید در آنجا پرداخته شود برای هرشش فرسخ یک روز اضافه خواهد شد.
ماده 287
ماده 287 در مورد برواتی که باید در خارج تادیه شود اقامه دعوی بر علیه برات دهنده و یا ظاهرنیسها مقیم ایران درظرف دوسال از تاریخ اعتراض باید عمل آید.(26/1/58).
ماده 288
ماده 288 هریک از ظاهرنیسها بخواهد از حقی که در ماده 249 به اوداده شده استفاده نماید باید مواعید که به موجب مواد 286 و 287 مقررات اقامه دعوی کندونسبت به اموعد ازفردا ابلاغ احضاریه محکمه محصول است وگروج برات را بدون اینکه بر علیه اقامه دعوی شده باشد تادیه نماید از فردا روز تادیه محصول خواهد شد.
ماده 289
ماده 289 پس از انقضاء مواعید مقرره در مورد فوق دعوی برانده برات بر ظاهرنیسها و همه جنین دعوی هریک از ظاهرنیسها برید سابق خود محکمه پذیرفته نخواهد شد.
ماده 290
ماده 290 پس از انقضاء مواعید فوق دعوی برانده و ظاهرنیسها برات بر علیه برات دهنده نیز پذیرفته نمای شود مشروط برای نکه برات دهنده ثابت نماید در سرور عهد و جه برات را به محل علیه رسائیده و در این صورت برانده برات فقط حق مراجعه به محل علیه خواهد داشت.
ماده 291
ماده 291 اگر پرس از انقضاء مواعید که برای اعتراض وابلاغ اعتراض نامه یا برای اقامه دعوی مقرر است برات دهنده یا هریک از ظاهرنیسها به طریق محاسبه یا عنوان دیگرو جهی را که برای تادیه برات به محل علیه رسائیده بود مسترد دارد برانده برات برخلاف مقررات دو ماده قبل حق خواهد داشت که بر علیه دریافت کننده و جه اقامه دعوی نماید.
ماده 292
ماده 292 پس از اقامه دعوی محکمه مکلف است به مجرد تقاضای برانده براتی که به علت عدم تادیه اعتراض شده است معادل و جه برات ازاموال مدعی علیه به عنوان تامین توقف نماید.
مبحث دهم
دراعتراض(پروتست)
ماده 293
ماده 293 اعتراض در موارد ذیل بعمل می آید:
1 - در مورد نکول.
2 - در مورد امتناع از قبول یا نکول.
3 - در مورد عدم تادیه.
اعتراض نامه باید دریک نسخه تنظیم و بموجب امر محکمه با دایت به توسعه مامور اجراء به محل اقامت اشخاص ذیل ابلاغ شود:
1 - محل علیه.
2 - اشخاص که در برات برای تادیه وجود عندا لاقتضاء معین شده است.
3 - شخص ثالث که برات را قبول کرده است.
52
اگر در محلی که اعتراض بعمل می آید محکمه به دایت نباشد وظایف اوبا رعایت ترتیب بعهده امین صلح یا رئیس ثبت اسناد یا حاکم محل خواهد بود.
ماده 294
ماده 294_ اعتراضنامه باید مراتب ذیل را دارا باشد:
1 - سواد کامل برات با کلیه محتویات آن اعم از قبولی وظهرنویسی وغیره.
2 - امر به تادییه وجه برات.
ماموراجراباید حضوریا غیاب شخصی که باید وجه برات را بدهد وعلل امتناع ازتادیه یا ازقبول وهمچنین علل عدم امکان امضایا امتناع ازمضاءرا درذیل اعتراضنامه قید وامضاء کند.
ماده 295
ماده 295_ هیج نوشته ای نمی تواند ازطرف دارنه برات جای گیراعتراضنامه شود مگردرمواد مندرجه درمواد
261 - 263 راجع به مفقود شدن برات.
ماده 296
ماده 296_ ماموراجراباید سواد صحیح اعتراضنامه را به محل اقامت اشخاص مذکوردر ماده 293 بدهد.
ماده 297
ماده 297_ دفتر محکمه یا دفتر مقاماتی که وظیفه محکمه را انجام می دهدن باید مفاد اعتراضنامه را روزبه روزبه ترتیب تاریخ ونمره دردفتر مخصوصی که صفحات آن به توسط رئیس محکمه یا قائم مقام اونمره وامضاء شده است ثبت نمایند درصورتی که محل اقامت برات دهنده یا ظهرنویس اولی درروی برات قید شده باشد دفترمحکمه باید آنها را توسط کاغذ سفارشی ازعلل امتناع ازتادیه مستحضرسازد.
مبث یازدهم
برات رجوعی
ماده 298
ماده 298_ برات رجوعی براتی است که دارنه برات اصلی پس ازاعتراض برای دریافت وجه آن ومخارج صدور اعتراضنامه وتفاوت نرخ بعهده برات دهنده یا یکی ازظهرنویسها صادرمی کند.
ماده 299
ماده 299_ اگربرات رجوعی بعهده برات دهنده اصلی صادرشود تفاوت بین نرخ مکان تادییه برات اصلی ونرخ مکان صدور آن بعهده اوخواهد بود واگربرات رجوعی به عهده یکی ازظهرنویسها صادرشود مشارالیه باید ازعهده تفاوت نرخ مکانی که برات اصلی را درآن جا معامله یا تسلیم کرده است ونرخ مکانی که برات رجوعی درآنجا صادرشده است برآید.
ماده 300
ماده 300_ به برات رجوعی باید صورت حسابی (حساب بازگشت) ضمیمه شود، درصورتحساب مزبور مراتب ذیل قید می گردد-
1 - اسم شخصی که برات رجوعی بعهده اوصادرشده است.
2 - مبلغ اصلی برات اعتراض شده.
3 - مخازج اعتراضنامه وسایرمخازج معموله ازقبل حق العمل صراف ودلال وجه تمبرومخازج پست وغیره.
4 - مبلغ تفاوت نرخهای مذکوردر ماده (299)
ماده 301
ماده 301_ صورت حساب مذکوردر ماده قبل باید توسط دونفرتاجرتصدیق شود علاوه لازم است برات اعتراض شده وسواد مصدقی ازاعتراض نامه به صورت حساب مزبور ضمیمه گردد.
ماده 302
ماده 302_ هرگاه برات رجوعی بعهده یکی ازظهرنویسها صادرشود علاوه برمراتب مذکوردرمواد 300 و 301 باید تصدق نامه که تفاوت بین نرخ مکان تادییه برات اصلی ومکان صدور آن را معین نماید ضمیمه شود.
ماده 303
ماده 303_ نسبت به یک برات صورتحساب بازگشت متعدد نمی توان ترتیب داد واگربرات رجوعی بعهده یکی ازظهرنویسها صادرشده باشد حساب بازگشت متوالیابه توسط ظهرنویسها پرداخته می شود تا به برات دهنده اولی برسد.
تحمیلات براتهای رجوعی را نمی توان تمام بریکنفروارد ساخت هریک ازظهرنویسها وبرات دهنده اولی فقط عهده داریک خرج است.
ماده 304
ماده 304_ خسارت تخیرتادییه مبلغ اصلی برات که بواسطه عدم تادییه اعتراض شده است ازروزاعتراض وخسارتماخیرتادییه مخازج اعتراض ومخازج برات رجوعی فقط ازروزاقمه دعوی محصوب می شود.
53
مبحث دوازدهم
قوانین خارجی
ماده 305
ماده 305 در مورد برواتی که در خارج ایران صادر شده شرایط اساسی برات تابع قوانین مملکت صدور است.
هر قسمت از سایر تعهدات برآتی (تعهدات ناشی از ظهرونویسی ضمانت قبولی و غیره) نیز که در خارج به وجود آمده تابع قوانین مملکتی است که تعهد در آن جا وجود پیدا کرده است معذالک اگر شرایط اساسی برات مطابق قانون ایران موجود و یا تعهدات برآتی موافق قانون ایران صاحب باشد کسانی که در ایران تعهداتی کرده اند حق استناد به این ندارند که شرایط اساسی برات یا تعهدات برآتی مقدم برتعهد آنها مطابق با قوانین خارجی نیست.
ماده 306
ماده 306 اعتراض و بطرکلی هرقدامی که برای حفظ حقوق ناشیه از برات واستفاده ازآن در خارجه باید بعمل آید تابع قوانین مملکتی خواهد بود که آن اقدام باید در آنجا بشود.
فصل دوم
در فته طلب
ماده 307
ماده 307 فته طلب سندی است که بموجب آن امضاء کننده تعهد می کند مبلغی در موعود معین یا عنداالمطالبه دروجه حامل یا شخص معین ویا به حواله کرد آن شخص کارسازی نمایید.
ماده 308
ماده 308 فته طلب علاوه بر امضاءی مهر باید دارای تاریخ و متضمن مراتب ذیل باشد:
1 - مبلغی که باید تادیه شود با تمام حروف.
2 - گیرنده وجه.
3 - تاریخ پرداخت.
ماده 309
ماده 309 تمام مقررات راجع به بروات تجارتی (ازمیحت چهارم الی آخر فصل اول این باب) در مورد فته طلب نیز لازم الرعایه است.
فصل سوم
چک
ماده 310
ماده 310 چک نوشته ای است که بموجب آن صادر کننده وجوهی را که در نزد محال علیه دارد کلا یا بعضی مسترد یا به دیگری واگذار می نمایید.
ماده 311
ماده 311 در چک باید محل و تاریخ صدور قید شده و به امضای صادر کننده بر سد، پرداخت وجه نبایدو عده داشته باشد.
ماده 312
ماده 312 چک ممکن است دروجه حامل یا شخص معین یا به حواله کرد باشد ممکن است به صرف امضاء در ظهر به دیگری منتقل شود.
ماده 313
ماده 313 وجه چک باید به محض ارائه کارسازی شود.
ماده 314
ماده 314 صدور چک و لواینکه از محلی به محل دیگرباشد ذاتا عمل تجارتی محسوب نیست لیکن مقررات این قانون از ضمانات صادر کننده و ظهرنویسها و اعتراض واقامه دعوی و ضمان ومفقود شدن راجع به بروات شامل چک نیز خواهد بود.
ماده 315
ماده 315 اگر چک در همان مکانی که صادر شده است باید تادیه گرد دارنده چک باید در ظرف پانزده روز از تاریخ صدور وجه آن را مطالبه کند و اگر زایین نقطه به نقطه دیگرایران صادر شده باشد باید در ظرف چهل و پنج روز از تاریخ صدور چک مطالبه شود.
اگر دارنده چک در ظرف مواعد مذکوره در این ماده پرداخت وجه آن را مطالبه نکند دیگری دعوی اوبرعلیه ظهرنویس مسموع نخواهد بود و اگر وجه چک به سببی که مربوط به محال علیه است از بین برود دعوی دارنده چک بر علیه صادر کننده نیز در محکمه مسموع نیست.
ماده 316
ماده 316 کسی که وجه چک را دریافت می کند باید ظهر آن را امضاءیا مهر نماید اگرچه چک دروجه حامل باشد.
ماده 317
ماده 317_ مقررات راجع به چک هایی که در ایران صادر شده است در مورد چک هایی که از خارجه صادر شده واباید در ایران پرداخته شود نیز رعایت خواهد داشت لیکن مهلتی که در ظرف آن دارند چک می تواند وجه چک رامطالبه کند چهارماه از تاریخ صدور است.
فصل چهارم
در مرور زمان
ماده 318
ماده 318_ دعاوی راجع به برات و فته طلب و چک که ازطرف تجاری برای امور تجارتی صادر شده پس از انقضای پنج سال از تاریخ صدور اعتراض نامه و با آخرین تعقیب قضائی در محکم مسموع نخواهد بود مگراین که در ظرف این مدترسم اقرار بدین واقع شده باشد که در این صورت مبدأ مرور زمان از تاریخ اقرار محصول است. در صورت عدم اعتراض مدترمرور زمان از تاریخ انقضای مهلت اعتراض شروع می شود.
تبصره
تبصره - مفاد این ماده در مورد بروات و چک و فته طلب های که قبل از تاریخ اجرای قانون تجارت مصوب 25 دلو 304 و 12 فروردین و 12 خرداد 1304 صادر شده است قبل اجراء نبوده واین اسناد از حیث مرور زمان تابع مقررات مربوطه مرور زمان راجع به اموال منقوله است.
ماده 319
ماده 319_ اگر وجه برات یافته طلب یا چک رانتوان به واسطه حصول مرور زمان پنج سال مطالبه کرد دارند بر تابع یافته طلب یا چک می تواند تا حصول مرور زمان اموال منقوله وجه آن را از کسی که به ضرراوا استفاده بلا جهت کرده است مطالبه نمایید.
تبصره
تبصره - حکم فوق در مورد نیز جاری است که برات یافته طلب یا چک یکی از شرایط اساسی مقردراین قانون را فاقد باشد.
باب پنجم
اسناد دروجه حامل
ماده 320
ماده 320_ دارند هرسند در وجه حامل مالک و برای مطالبه وجه آن محک محسوب می شود مگر در صورت ثبوت خلاف معذل ک اجر مقامات صلاحیت دار قضائی یا پلیس تادیه وجه آن سندا منع کند تادیه و جه به حامل مدیون را نسبت به شخص ثالثی که ممکن است سندا متعلق به اوباشد بری نخواهد کرد.
ماده 321
ماده 321_ جز در مورد که حکم بطلان سندا صادر شده مدیون سندا دروجه حامل مکلف به تادیه نیست مگر در مقابل اخذ سندا.
ماده 322
ماده 322_ در صورت عدم شدن سندا در وجه حامل که دارای ورقه های کوپن یا دارای ضمیمه ای برای تجدیداوراق کوپن باشد وهمچین در صورت عدم شدن سندا دروجه حامل که خود سندا به دارند آن حق میدهد ربح یا منفعتی را مرتب دریافت کند برای اصدار حکم بطلان مطابق مقررات ذیل عمل خواهد شد.
ماده 323
ماده 323_ مدعی باید در محکمه محل اقامات مدیون معلوم نماید سندا در تصرف اوبوده و فعلا گم شده است اگر دعوی فقط اوراق کوپن یا ضمیمه مربوط به سندا خود را گم کرد باشد ابراز خود سندا کافیست.
ماده 324
ماده 324_ اگر محکمه ادعای مدعی را بنا بر اواعض واحوال قابل اعتماد دانست باید بوسیله اعلان در جرای به دارند مجهول سندا اختار کند، هر گاه از تاریخ انتشار اولین اعلان تا سه سال سندا را ابراز نمود حکم بطلان آن صادر خواهد شد محکمه می تواند لذی الاقضاء مدتی بیش از سه سال تعیین کند.
ماده 325
ماده 325_ به تقاضای مدعی محکمه می تواند به مدیون قدمن کند که وجه سندا را به کسی نپردازد مگر پس از گرفتن ضامن یا تامینی که محکمه تصویب نمایید.
ماده 326
ماده 326_ در مرور گم شدن اوراق کوپن ها یی که در ضمن جریان دعوی لازم التادی می شود به ترتیب مقردرمواد 332 و 333 عمل خواهد شد.
ماده 327
ماده 327_ اخطار مذکور در ماده 324 باید سه دفعه در مجله رسمی منتشر شود. محکمه می تواند بعلاوه علان در جرای دیگر را نیز مقرر دارد.
ماده 328
ماده 328_ اگر پیس ازاعلان فوق سند مفقود ابرازشود محکمه به مدعی مهلت مناسبی داده واخطارخواهد کرد که هرگاه تا انقضای مهلت دعوی خود را تعقیب ودلائل خود را ظاهرنکند محکوم شده وسند به ابرازکننده آن مسترد خواهد گردید.
ماده 329
ماده 329_ اگر درظرف مدتی که مطابق ماده 324 مقرروعلان سند ابرازنگرد محکمه حکم بطلان آن را صادرخواهد نمود.
ماده 330
ماده 330_ ابطال سند فورب ه وسیله درج درمجله رسمی وهروسیله دیگری که محکمه مقتضی بداند به اطلاع عموم خواهد رسید.
ماده 331
ماده 331_ پس ازصدورحکم ابطال مدعی حق دارد تقاضا کند بخرج اوسنجد جدید یالدی الاقتضاءاوراق کوین تازه به اوبدهنداگرسندهال شده باشد مدعی حق تقاضای تادیه خواهددادشت.
ماده 332
ماده 332_ هرگاه سندمگم شده ازاسنادمدzkوردرماده 322 نباشدبه ترتیب ذیل رفتارخواهدید- محکمه درصورتی که ادعای مدعی سبق تصرف وگم کردن سند را قابل اعتماد دید حکم می دهد مدیون وجهه سند را فورا درصورتی که حال باشدپس ازانقضاءاجل درصورت موجل بودن،به صندوق عدلیه بسباردد.
ماده 333
ماده 333_ اگر قبل انقضایی مدتمورزمانی که وجه سند مفقود پس ازاآن مدتاقابل مطالبه نیست سند ابرازشد مطابق ماده 328 رفتاروالا وجهی که درصندوق عدلیه امانت گذاشته شده به مدعی داده می شود.
ماده 334
ماده 334_ مقررات این باب شامل اسکناس نیست.
باب ششم
دلالی